Azərbaycan Ordusunun döyüş təcrübəsi müasir hərb tarixində yeni səhifə açdı - ŞƏRH

2020-ci ildə baş vermiş 44 günlük Vətən müharibəsi yalnız Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası ilə nəticələnən tarixi hadisə deyil, həm də müasir hərb elminin inkişafı baxımından mühüm təcrübə ortaya qoyan müharibə kimi yadda qaldı. Azərbaycan Ordusunun döyüş meydanında nümayiş etdirdiyi peşəkarlıq, çevik idarəetmə, müasir texnologiyalardan səmərəli istifadə və müxtəlif qoşun növlərinin uzlaşdırılmış fəaliyyəti hərbi əməliyyatların aparılmasına dair bir sıra ənənəvi yanaşmaları yenidən nəzərdən keçirməyə əsas verdi. Bu baxımdan Vətən müharibəsi Azərbaycanın hərbi qüdrətini nümayiş etdirməklə yanaşı, müasir müharibələrin xarakteri haqqında beynəlxalq hərbi dairələrdə geniş müzakirələrə səbəb oldu.
Müasir dövrdə hərbi üstünlük yalnız canlı qüvvənin və silahların say çoxluğu ilə müəyyən edilmir. Kəşfiyyat imkanları, informasiya üstünlüyü, dəqiq zərbə vasitələri, pilotsuz uçuş aparatları, elektron mübarizə sistemləri və operativ qərarvermə müharibənin nəticəsinə birbaşa təsir göstərən amillərə çevrilib. Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində məhz bu imkanların kompleks şəkildə tətbiqinin effektivliyini nümayiş etdirdi.
Müharibənin diqqətçəkən xüsusiyyətlərindən biri pilotsuz uçuş aparatlarının və yüksək dəqiqlikli zərbə vasitələrinin geniş tətbiqi idi. Bu texnologiyalar düşmənin müdafiə mövqelərinin, hərbi texnikasının, artilleriya qurğularının və digər mühüm hədəflərinin aşkarlanmasında və zərərsizləşdirilməsində mühüm rol oynadı. Kəşfiyyat məlumatlarının operativ əldə edilməsi və döyüş bölmələrinə çatdırılması Azərbaycan Ordusuna döyüş meydanında üstünlük qazandıran əsas amillərdən biri oldu.
Pilotsuz sistemlərin tətbiqi müasir müharibədə texnologiyanın rolunu bir daha təsdiqlədi. Lakin Azərbaycan Ordusunun uğuru yalnız ayrı-ayrı silah sistemlərinin istifadəsi ilə izah edilə bilməz. Əsas üstünlük müxtəlif texniki vasitələrin vahid əməliyyat planı çərçivəsində əlaqələndirilməsində, əldə edilən məlumatların düzgün təhlilində və onların döyüş qərarlarına çevrilməsində idi. Bu yanaşma müasir hərbi idarəetmənin vacib prinsiplərindən biri kimi özünü göstərdi.
Azərbaycan Ordusunun döyüş təcrübəsində çevik taktiki qərarların və əməliyyat şəraitinə uyğunlaşma qabiliyyətinin də xüsusi əhəmiyyəti oldu. Döyüş əməliyyatları zamanı mürəkkəb relyef, möhkəmləndirilmiş müdafiə xətləri və düşmənin müxtəlif müqavimət vasitələri qarşıya ciddi çətinliklər çıxarırdı. Hərbi bölmələrimiz şəraitə uyğun taktiki həllər tətbiq etməklə, qarşıya qoyulan tapşırıqları ardıcıl şəkildə yerinə yetirirdilər. Xüsusilə Şuşa əməliyyatı dağlıq ərazidə aparılan döyüşlərin təşkili və şəxsi heyətin hazırlığı baxımından Azərbaycan hərb tarixinin mühüm nümunəsinə çevrildi.
Müharibənin nəticələrinə təsir edən digər mühüm amil qoşun növləri arasında qarşılıqlı əlaqənin düzgün qurulması idi. Hava hücumundan müdafiə vasitələri, artilleriya, zirehli texnika, xüsusi təyinatlı qüvvələr və digər hərbi bölmələrin fəaliyyəti ümumi əməliyyat məqsədlərinə uyğunlaşdırılırdı. Bu, döyüş meydanında koordinasiyanın, operativliyin və vahid idarəetmənin nə qədər vacib olduğunu göstərdi. Müasir hərbi əməliyyatlarda ayrı-ayrı bölmələrin müstəqil fəaliyyəti deyil, onların ümumi strategiyaya uyğun əlaqələndirilməsi həlledici əhəmiyyət daşıyır.
Azərbaycan Ordusunun üstünlüyü həm də şəxsi heyətin yüksək mənəvi-psixoloji hazırlığında özünü göstərirdi. Əsgər və zabitlərimizin Vətən torpaqlarını azad etmək əzmi, döyüş tapşırıqlarına məsuliyyətlə yanaşması və çətin şəraitdə nümayiş etdirdikləri iradə texnoloji imkanlarla birləşərək güclü hərbi potensial yaratmışdı. Müasir müharibədə texnologiya nə qədər əhəmiyyətli olsa da, onun effektiv tətbiqi insan amilindən, peşəkarlıqdan və düzgün idarəetmədən asılıdır. Vətən müharibəsi bu həqiqəti bir daha təsdiqlədi.
44 günlük müharibənin nəticələri beynəlxalq hərbi ekspertlərin diqqətini də cəlb etdi. Müxtəlif ölkələrin hərbi dairələrində pilotsuz uçuş aparatlarının tətbiqi, hava hücumundan müdafiə sistemlərinin effektivliyi, kəşfiyyat və zərbə imkanlarının əlaqələndirilməsi, eləcə də dağlıq ərazilərdə əməliyyatların aparılması kimi məsələlər müzakirə predmetinə çevrildi. Azərbaycan Ordusunun təcrübəsi müasir hərbi strategiyaların təhlili üçün mühüm nümunələrdən biri kimi qiymətləndirildi. Bu təcrübə göstərdi ki, müasir döyüş meydanında texnoloji üstünlük, düzgün taktika və yüksək döyüş hazırlığı bir-birini tamamlayan əsas amillərdir.
Vətən müharibəsi həmçinin hərbi sənayenin və müdafiə texnologiyalarının milli təhlükəsizlikdə rolunu ön plana çıxardı. Müasir silah sistemlərinin əldə edilməsi ilə yanaşı, onların səmərəli istifadəsi, texniki təminatı və hərbi qulluqçuların bu sistemlərdən istifadə bacarıqları da mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycanın müdafiə sənayesinin inkişafı, beynəlxalq hərbi-texniki əməkdaşlıq və ordunun müasir tələblərə uyğun təkmilləşdirilməsi gələcək təhlükəsizlik strategiyasının əsas istiqamətləri olaraq qalır.
Bu gün Azərbaycanın hərbi təcrübəsi yalnız keçmiş müharibənin nəticəsi kimi deyil, gələcək müdafiə siyasətinin formalaşdırılması baxımından da əhəmiyyətlidir. Müharibə şəraitində əldə edilmiş təcrübənin təhlili, hərbi təhsil sistemində tətbiqi, texnoloji yeniliklərin izlənilməsi və ordunun daim müasirləşdirilməsi dövlətin müdafiə qabiliyyətinin davamlılığını təmin edən amillərdəndir. Azərbaycan Ordusu qazandığı tarixi təcrübə əsasında öz peşəkarlığını və döyüş hazırlığını daha da inkişaf etdirmək imkanına malikdir.
44 günlük Vətən müharibəsi sübut etdi ki, müasir hərb sənətində uğur qazanmaq üçün güclü texniki baza, çevik idarəetmə, dəqiq planlaşdırma və yüksək mənəvi ruh vəhdət təşkil etməlidir. Azərbaycan Ordusu bu amillərin birləşməsi nəticəsində tarixi Qələbəyə imza atdı. Onun döyüş təcrübəsi ölkəmizin hərbi qüdrətinin göstəricisi olmaqla yanaşı, müasir müharibələrin mahiyyətini öyrənən hərbi mütəxəssislər üçün də mühüm təhlil materialıdır.
8 Noyabr – Zəfər Günü münasibətilə bu tarixi təcrübəyə nəzər salmaq bir daha göstərir ki, Azərbaycan yalnız torpaqlarını azad etmədi, həm də müasir, peşəkar və texnoloji imkanlara malik ordusunun gücünü nümayiş etdirdi. Bu Qələbə xalqımızın qürur mənbəyi, gələcək nəsillər üçün qəhrəmanlıq nümunəsi, dövlətimizin müdafiə və təhlükəsizlik siyasəti üçün isə mühüm tarixi təcrübə olaraq qalacaq.

Yusif Abdullayev,
Vətən müharibəsi qazisi