Konstitusiya – müstəqil Azərbaycan dövlətçiliyinin hüquqi təməli - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası xalqımızın dövlətçilik tarixində xüsusi əhəmiyyətə malik olan fundamental sənəd, müstəqilliyimizin, suverenliyimizin və hüquqi dövlət quruculuğumuzun əsas təminatıdır. Hər il noyabrın 12-də qeyd olunan Konstitusiya Günü Azərbaycan xalqının müasir dövlətçilik tarixində mühüm hadisənin ildönümüdür. Məhz 1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq səsverməsi – referendum yolu ilə müstəqil Azərbaycan Respublikasının ilk Konstitusiyası qəbul edilmişdir. Noyabrın 27-də qüvvəyə minən bu tarixi sənəd ölkəmizdə yeni siyasi və hüquqi sistemin formalaşmasının əsasını qoymuşdur.

Müstəqilliyin ilk illərində Azərbaycan mürəkkəb siyasi, iqtisadi və hərbi proseslərlə üz-üzə qalmışdı. Dövlət müstəqilliyinin qorunması, ölkədə sabitliyin təmin edilməsi, idarəetmə sisteminin möhkəmləndirilməsi və gələcək inkişaf istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi mühüm vəzifələr kimi qarşıda dayanırdı. Belə bir şəraitdə müstəqil dövlətin hüquqi əsaslarının yaradılması xüsusi əhəmiyyət daşıyırdı.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə Konstitusiya layihəsini hazırlayan komissiyanın fəaliyyəti nəticəsində müasir dövlətçilik prinsiplərinə əsaslanan fundamental sənəd meydana gəldi. Bu sənəd Azərbaycan xalqının iradəsini, müstəqillik əzmini və gələcək nəsillər qarşısında məsuliyyətini özündə əks etdirdi.
Konstitusiyanın qəbul edilməsi yalnız yeni qanunun təsdiqlənməsi deyildi. Bu, Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi siyasi-hüquqi inkişaf yolunu müəyyən edən, insan və vətəndaş hüquqlarını, azadlıqlarını, dövlət hakimiyyətinin təşkilini və cəmiyyətin əsas inkişaf prinsiplərini təsbit edən tarixi qərar idi.
Konstitusiyanın əsas mahiyyətini xalq hakimiyyəti, insan hüquq və azadlıqları, qanunun aliliyi, demokratik və dünyəvi dövlət quruculuğu prinsipləri təşkil edir. Əsas Qanunda dövlət hakimiyyətinin mənbəyinin xalq olduğu təsbit edilir. Bu müddəa dövlətin fəaliyyətində xalqın iradəsinin və milli suverenliyin əsas yer tutduğunu göstərir.
Konstitusiyanın ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri insan amilinə verilən yüksək dəyərdir. İnsan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarının qorunması, hər kəsin qanun qarşısında bərabərliyi, mülkiyyət hüququ, təhsil, əmək, sosial təminat və digər hüquqların təmin edilməsi dövlətin əsas vəzifələri sırasında müəyyənləşdirilmişdir.
Əsas Qanun eyni zamanda dövlət hakimiyyətinin qanunvericilik, icra və məhkəmə qollarına bölünməsi prinsipini müəyyən edir. Bu yanaşma dövlət idarəçiliyində səlahiyyətlərin hüquqi çərçivəsini formalaşdırır, dövlət orqanlarının fəaliyyətinin qanun əsasında həyata keçirilməsinə xidmət edir.
Azərbaycan Konstitusiyası dəyişməz sənəd deyil. Ölkənin inkişafı, cəmiyyətin yeni tələbləri və dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi ilə əlaqədar 2002, 2009 və 2016-cı illərdə ümumxalq referendumları vasitəsilə ona əlavə və dəyişikliklər edilmişdir. Bu dəyişikliklər dövlətin hüquqi sisteminin müasir çağırışlara uyğunlaşdırılması prosesinin tərkib hissəsi olmuşdur.
Bu gün Azərbaycan dövlətçiliyinin inkişafında Konstitusiyanın əhəmiyyəti daha geniş məzmun kəsb edir. Ölkəmizin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpası dövlətin hüquqi-siyasi həyatında yeni mərhələnin başlanmasını şərtləndirmişdir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən dövlət siyasətində müstəqilliyin, suverenliyin, milli təhlükəsizliyin və dövlətçilik maraqlarının qorunması prioritet istiqamətlərdəndir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası xalqımızın tarixi iradəsinin və dövlətimizin gücünün təzahürüdür. Bu reallıq Konstitusiyada təsbit olunmuş müstəqillik, suverenlik və ərazi bütövlüyünün qorunması prinsiplərinin dövlət həyatında xüsusi əhəmiyyətini bir daha ön plana çıxarır.
Bu gün işğaldan azad edilmiş ərazilərimizdə aparılan genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri, keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıdışı, yeni yaşayış məntəqələrinin salınması və infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsi dövlətin sosial məsuliyyətinin və inkişaf strategiyasının mühüm istiqamətləridir. Bütün bu proseslər müstəqil dövlətin hüquqi əsaslarının, milli maraqlarının və vətəndaş rifahının qarşılıqlı əlaqəsini nümayiş etdirir.
Konstitusiya Günü həm də hər bir vətəndaşın hüquq və vəzifələri barədə düşünməsi üçün əhəmiyyətli gündür. Çünki dövlətin möhkəmliyi yalnız qanunların mövcudluğu ilə deyil, həm də cəmiyyətin həmin qanunlara hörmət etməsi, hüquqi mədəniyyətə yiyələnməsi və vətəndaş məsuliyyətini dərk etməsi ilə ölçülür. Bu baxımdan gənc nəslin Konstitusiyamızın mahiyyətini dərindən öyrənməsi, hüquqlarını və vəzifələrini bilməsi, dövlət rəmzlərinə, qanunlara və milli dəyərlərə hörmət ruhunda yetişməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Hüquqi maarifləndirmə, vətəndaş fəallığının artırılması və qanunlara hörmət mədəniyyətinin formalaşdırılması davamlı inkişafın vacib şərtlərindəndir.
Yeni Azərbaycan Partiyasının fəaliyyətində də müstəqil dövlətçilik, milli maraqların qorunması, hüquqi dövlət quruculuğu və ictimai-siyasi sabitliyin möhkəmləndirilməsi kimi məsələlər mühüm yer tutur. Konstitusiyanın müəyyən etdiyi prinsiplərə hörmət və onların gündəlik həyatda rəhbər tutulması hər bir dövlət qurumunun, ictimai təşkilatın və vətəndaşın məsuliyyətidir. Nəticə etibarilə, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası sadəcə hüquqi sənəd deyil. O, xalqımızın müstəqillik iradəsinin, milli birliyinin, dövlətçilik düşüncəsinin və gələcəyə olan inamının ifadəsidir. Bu sənəd Azərbaycanın bugünkü inkişafının hüquqi dayağı olmaqla yanaşı, gələcək nəsillər üçün də dövlətçilik yolunun əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirir.
12 Noyabr – Konstitusiya Günü münasibətilə hər bir azərbaycanlı müstəqil dövlətimizin hüquqi əsaslarına, milli suverenliyimizə və dövlətçilik ənənələrimizə hörmətlə yanaşmalı, qanunların aliliyinin təmin olunmasına öz töhfəsini verməlidir.

Bayram Aslanov,
YAP İdarə Heyətinin üzvü, YAP Gəncə şəhər təşkilatının sədri