Konstitusiya – dövlətçiliyimizin hüquqi təməlidir - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası dövlət müstəqilliyinin, milli suverenliyin, hüquqi dövlət və demokratik cəmiyyət quruculuğunun fundamental əsasını təşkil edir. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə hazırlanaraq 1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq referendumu əsasında qəbul edilmiş Əsas Qanun ölkəmizin siyasi, hüquqi və sosial inkişafının başlıca istiqamətlərini müəyyənləşdirmişdir. Konstitusiya dövlət hakimiyyətinin təşkili, insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarının qorunması, cəmiyyətin idarə olunması və milli maraqların təmin edilməsi baxımından müstəsna əhəmiyyətə malikdir. Bu ali hüquqi sənəd Azərbaycanın müasir dövlətçilik modelinin formalaşmasına və möhkəmlənməsinə möhkəm zəmin yaratmışdır.
Müstəqilliyin ilk illərində ölkədə mövcud olan mürəkkəb ictimai-siyasi şərait, dövlət idarəçiliyindəki qeyri-sabitlik və hüquqi boşluqlar yeni Konstitusiyanın qəbulunu zəruri edirdi. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin siyasi iradəsi, dövlətçilik təcrübəsi və uzaqgörən strategiyası nəticəsində hazırlanmış Konstitusiya müstəqil Azərbaycanın gələcək inkişafının hüquqi əsaslarını müəyyənləşdirdi. Bu sənədin hazırlanmasında beynəlxalq hüququn mütərəqqi prinsipləri, demokratik dövlətçilik təcrübəsi, milli-mənəvi dəyərlər və xalqımızın çoxəsrlik dövlətçilik ənənələri əsas götürüldü. Konstitusiyanın qəbul edilməsi ölkədə hüquqi dövlət quruculuğunun, hakimiyyət bölgüsü prinsipinin və demokratik idarəetmə sisteminin formalaşmasında mühüm tarixi mərhələ oldu.
1995-ci il noyabrın 12-də keçirilmiş ümumxalq referendumu Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində mühüm hadisə kimi yadda qalmışdır. Xalqın iradəsini ifadə edən Konstitusiyanın qəbulu müstəqil dövlətin hüquqi əsaslarının möhkəmləndirilməsi, milli suverenliyin təmin olunması və demokratik cəmiyyət quruculuğunun sürətləndirilməsi baxımından tarixi əhəmiyyət daşımışdır. Əsas Qanunda insan hüquq və azadlıqlarının ali dəyər kimi təsbit edilməsi, qanunun aliliyi, bərabərlik, ədalət və sosial dövlət prinsiplərinin müəyyənləşdirilməsi Azərbaycanın beynəlxalq hüquq sisteminə inteqrasiyası üçün də geniş imkanlar yaratmışdır. Bu gün ölkəmizin əldə etdiyi siyasi, iqtisadi və sosial nailiyyətlərin hüquqi əsaslarında Konstitusiyanın müəyyən etdiyi prinsiplər mühüm yer tutur.
1978-ci il aprelin 21-də Azərbaycan SSR-in sonuncu Konstitusiyası qəbul edilmişdir. Həmin dövrdə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi və prinsipial mövqeyi nəticəsində Azərbaycan dilinin dövlət dili kimi Konstitusiyada təsbit olunması milli dövlətçilik tariximizdə əlamətdar hadisəyə çevrilmişdir. Bu qərar xalqımızın milli kimliyinin, ana dilinin və mənəvi dəyərlərinin qorunması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşımışdır. Ulu Öndərin milli maraqlara əsaslanan siyasi fəaliyyəti gələcək müstəqil dövlət quruculuğu üçün mühüm ideoloji və hüquqi zəmin formalaşdırmışdır. Bu tarixi təcrübə göstərir ki, dövlətçilik ənənələrinin qorunması və milli dəyərlərə bağlılıq hər bir dövrdə Azərbaycanın inkişafının əsas şərtlərindən olmuşdur.
Ümummilli Lider Heydər Əliyevin dövlətçilik fəaliyyətinin ən mühüm istiqamətlərindən biri müstəqil Azərbaycanın hüquqi əsaslarının yaradılması və möhkəmləndirilməsi olmuşdur. Onun rəhbərliyi ilə qəbul edilən Konstitusiya dövlətin idarəçilik sisteminin təkmilləşdirilməsi, milli maraqların qorunması və cəmiyyətin demokratik inkişafının təmin edilməsi üçün möhkəm hüquqi baza yaratmışdır. Bu sənəd yalnız öz dövrünün ictimai-siyasi tələblərinə cavab verməmiş, eyni zamanda Azərbaycanın gələcək inkişaf perspektivlərini nəzərə alan fundamental dövlətçilik konsepsiyasını özündə əks etdirmişdir. Bu gün Konstitusiyanın prinsiplərinin qorunması və inkişaf etdirilməsi Ulu Öndərin siyasi irsinin davam etdirilməsinin mühüm istiqamətlərindən biridir.
Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası dövlət siyasətinin əsas prinsiplərini, hakimiyyət orqanlarının fəaliyyət çərçivəsini və cəmiyyətin inkişafının hüquqi istiqamətlərini müəyyən edir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən ardıcıl islahatlar, dövlət idarəçiliyinin müasirləşdirilməsi, iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, sosial rifahın yüksəldilməsi və vətəndaş hüquqlarının müdafiəsinin gücləndirilməsi Konstitusiyada təsbit olunmuş prinsiplərin praktik müstəvidə reallaşdırılmasına xidmət edir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam bərpasından sonra ölkə qarşısında yeni inkişaf imkanları və strateji vəzifələr meydana çıxmışdır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinin aparılması, Böyük Qayıdış Proqramının həyata keçirilməsi, milli təhlükəsizliyin və davamlı inkişafın təmin olunması dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindəndir. Bütün bu proseslər Konstitusiyanın müəyyən etdiyi hüquqi çərçivə və dövlətçilik prinsipləri əsasında həyata keçirilir.
2025-ci ildə müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyasının qəbul edilməsinin 30 ili tamam olmuşdur. Bu əlamətdar yubiley ölkəmizin hüquqi dövlət quruculuğu sahəsində keçdiyi tarixi inkişaf yolunun, əldə etdiyi nailiyyətlərin və həyata keçirilən islahatların qiymətləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq Sərəncamı ilə təsis edilmiş “Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 30 illiyi (1995–2025)” yubiley medalı Konstitusiyanın qəbulunun və dövlətçilik tariximizdəki rolunun yüksək qiymətləndirilməsinin ifadəsidir. Bu yubiley həm də Konstitusiya dəyərlərinin cəmiyyətdə təbliği, hüquqi maarifləndirmənin genişləndirilməsi və vətəndaşların hüquqi məsuliyyətinin artırılması baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Konstitusiyaya hörmət, qanunun aliliyinə riayət və vətəndaş məsuliyyəti güclü dövlət və sağlam cəmiyyət quruculuğunun əsas şərtlərindəndir.
Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası xalqımızın dövlətçilik iradəsinin, milli suverenliyinin və müstəqillik ideallarının hüquqi ifadəsidir. Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi uzaqgörənliyi ilə yaradılmış bu fundamental sənəd Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən müasir dövlət quruculuğu proseslərinin hüquqi əsasını təşkil edir. Konstitusiyanın prinsiplərinin qorunması, qanunun aliliyinin təmin edilməsi, insan hüquq və azadlıqlarına hörmət və milli dövlətçilik ənənələrinin yaşadılması hər bir vətəndaşın mühüm vəzifəsidir. 12 Noyabr – Konstitusiya Günü müstəqil Azərbaycanın hüquqi dövlətçilik tarixinin, milli birliyinin və gələcəyə yönəlmiş inkişaf strategiyasının təcəssümüdür.


Kənan Quliyev
YAP Laçın rayon təşkilatının məsləhətçisi