12 noyabr – Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası Günü

Hər bir müstəqil dövlətin siyasi, hüquqi və ictimai həyatında mühüm yer tutan əsas sənəd onun Konstitusiyasıdır. Konstitusiya dövlətin idarəetmə sistemini, hakimiyyət orqanlarının fəaliyyət prinsiplərini, vətəndaşların hüquq və azadlıqlarını müəyyən edən ali hüquqi sənəddir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası da ölkəmizin müstəqilliyinin, dövlətçiliyinin, hüquqi və demokratik inkişafının əsasını təşkil edir. Hər il noyabrın 12-də ölkəmizdə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası Günü qeyd olunur.

Azərbaycan dövlətçilik tarixində Konstitusiyanın qəbul edilməsi mühüm tarixi hadisədir. 1991-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktı qəbul edildikdən sonra müstəqil dövlətin yeni Konstitusiyasının hazırlanması zərurəti meydana gəldi. Çünki müstəqil Azərbaycanın siyasi, iqtisadi və hüquqi əsaslarını müəyyən edən, xalqın iradəsini və dövlətin suverenliyini ifadə edən yeni ali qanuna ehtiyac var idi.

Ümummilli Lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə Konstitusiya layihəsi hazırlanaraq ümumxalq müzakirəsinə təqdim edildi. Nəhayət, 1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq səsverməsi – referendum yolu ilə Azərbaycan Respublikasının ilk müstəqil Konstitusiyası qəbul olundu. Bu hadisə müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcı oldu.

Konstitusiyanın qəbul edilməsi ilə ölkəmizdə hüquqi dövlət quruculuğunun möhkəm təməli qoyuldu. Dövlət hakimiyyətinin təşkili, qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyətlərinin səlahiyyətləri, vətəndaşların hüquq və azadlıqları hüquqi baxımdan təsbit edildi.

Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası ölkəmizin ən yüksək hüquqi qüvvəyə malik qanunudur. Onun əsas prinsiplərindən biri dövlət hakimiyyətinin mənbəyinin xalq olmasıdır. Konstitusiyaya əsasən, Azərbaycan Respublikasında dövlət hakimiyyətinin yeganə mənbəyi Azərbaycan xalqıdır. Bu prinsip xalqın dövlət idarəçiliyində iştirakını, öz gələcəyini müəyyən etmək hüququnu və demokratik dəyərlərə sadiqliyini ifadə edir.

Konstitusiyada Azərbaycan dövləti demokratik, hüquqi, dünyəvi və unitar respublika kimi təsbit olunmuşdur. Burada insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarının təmin edilməsi dövlətin ali məqsədi kimi müəyyənləşdirilmişdir.

Əsas Qanunumuz hər bir vətəndaşın yaşamaq, təhsil almaq, əmək fəaliyyəti ilə məşğul olmaq, mülkiyyət sahibi olmaq, fikir və söz azadlığından istifadə etmək, sağlamlığının qorunmasını tələb etmək və digər hüquqlarını müəyyən edir. Eyni zamanda, Konstitusiya vətəndaşların qanunlara riayət etmək, dövlətə və cəmiyyətə qarşı məsuliyyətlərini yerinə yetirmək kimi vəzifələrini də müəyyənləşdirir.

Konstitusiyanın mühüm əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, o, cəmiyyətdə qanunun aliliyini təmin edir, dövlət orqanlarının fəaliyyətinə hüquqi çərçivə yaradır və hər bir insanın hüquqlarının qorunmasına xidmət edir. Heç bir dövlət orqanı, vəzifəli şəxs və ya vətəndaş Konstitusiyanın tələblərindən üstün ola bilməz.

Müstəqillik illərində Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası ölkənin inkişafı ilə əlaqədar bir sıra dəyişikliklərə məruz qalmışdır. 2002, 2009 və 2016-cı illərdə keçirilmiş referendumlar nəticəsində Konstitusiyaya əlavə və dəyişikliklər edilmişdir. Bu dəyişikliklər dövlət idarəçiliyinin təkmilləşdirilməsi, insan hüquq və azadlıqlarının daha geniş təmin olunması və hüquqi sistemin müasir tələblərə uyğunlaşdırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşımışdır.

Bu gün Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası ölkəmizin siyasi, iqtisadi və sosial inkişafının hüquqi əsasını təşkil edir. Dövlətimizin beynəlxalq aləmdə nüfuzunun artması, demokratik institutların inkişafı, vətəndaş cəmiyyətinin formalaşması və hüquqi münasibətlərin tənzimlənməsi Konstitusiyanın müəyyən etdiyi prinsiplərlə sıx bağlıdır.

Konstitusiya həmçinin dövlət müstəqilliyimizin və ərazi bütövlüyümüzün qorunmasının hüquqi əsaslarını müəyyən edir. Azərbaycanın suverenliyinin möhkəmləndirilməsi, milli maraqların müdafiəsi və dövlətçiliyimizin gələcək nəsillərə ötürülməsi hər bir vətəndaşın mühüm vəzifəsidir.

Konstitusiyanın mahiyyətini yalnız onun hüquqi normaları ilə məhdudlaşdırmaq olmaz. O, eyni zamanda, xalqın milli iradəsini, dövlətçilik ənənələrini, azadlıq və ədalət arzularını özündə əks etdirir. Konstitusiyaya hörmət etmək, onun müddəalarını bilmək və gündəlik həyatımızda bu prinsiplərə əməl etmək hər bir Azərbaycan vətəndaşının borcudur.

Xüsusilə gənc nəslin Konstitusiyanın mahiyyətini dərindən öyrənməsi böyük əhəmiyyət daşıyır. Hüquqlarını və vəzifələrini bilən, qanunlara hörmət edən, dövlətinə və xalqına bağlı olan gənclər Azərbaycanın gələcəyinin etibarlı təminatçılarıdır. Məktəblərdə və ali təhsil müəssisələrində Konstitusiya haqqında biliklərin təbliği hüquqi maarifləndirmənin gücləndirilməsinə və vətəndaş məsuliyyətinin artırılmasına xidmət edir.

12 Noyabr – Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası Günü xalqımızın dövlətçilik tarixində mühüm yer tutan əlamətdar gündür. 1995-ci il noyabrın 12-də qəbul edilmiş Konstitusiyamız müstəqil Azərbaycan dövlətinin hüquqi təməlini yaratmış, ölkəmizin demokratik və hüquqi dövlət kimi inkişafına geniş imkanlar açmışdır.

Bu əlamətdar gün hər birimizə Konstitusiyanın əhəmiyyətini bir daha xatırladır. Əsas Qanunumuza hörmət etmək, onun prinsiplərinə əməl etmək, hüquqlarımızı və vəzifələrimizi bilmək dövlətçiliyimizin möhkəmləndirilməsinə verilən mühüm töhfədir.

12 Noyabr – Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası Günü münasibətilə xalqımızı təbrik edir, müstəqil dövlətimizə daim sülh, əmin-amanlıq, tərəqqi və firavan gələcək arzulayırıq!

Elnur Qəhrəmanov,

YAP Gədəbəy rayon təşkilatının əməkdaşı