PDF Oxu

Siyasət

  • 380

Strateji müttəfiqliyin yeni ünvanı – Dublin: Bakı və London gələcəyin yol xəritəsini təsdiqlədi - ŞƏRH

Strateji müttəfiqliyin yeni ünvanı – Dublin: Bakı və London gələcəyin yol xəritəsini təsdiqlədi - ŞƏRH

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərarası əlaqələrin dayanıqlılığı yalnız cari siyasi maraqlarla deyil, həm də ortaq dəyərlər, qarşılıqlı etimad və gələcəyə yönəlik ortaq baxışla ölçülür. Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında formalaşmış uzunmüddətli münasibətlər məhz bu prinsiplər üzərində qərarlaşaraq yeni, keyfiyyətcə fərqli bir mərhələyə qədəm qoyub. 2026-cı il noyabrın 12-də Dublin şəhərində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının Baş naziri Endi Börnhem tərəfindən imzalanmış “Azərbaycan Respublikası ilə Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamə” iki ölkənin gələcək onilliklər üçün əməkdaşlıq fəlsəfəsini müəyyənləşdirən mühüm siyasi sənəddir.
Hər bir böyük diplomatik nailiyyətin arxasında illərlə formalaşmış möhkəm hüquqi-siyasi zəmin dayanır. Dublin Bəyannaməsi də bu mənada varislik ənənəsinə sadiq qalaraq ikitərəfli münasibətlərin tarixi təməllərinə istinad edir. Sənəddə 1994-cü il 23 fevral tarixli Dostluq və Əməkdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin və 1998-ci il 21 iyul tarixli Dostluq Münasibətləri və Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyannamənin rolu xüsusi qeyd olunur. Ötən illər ərzində dostluq və əməkdaşlıq formatında sınaqdan çıxmış bu tərəfdaşlıq bu gün artıq strateji müttəfiqlik xarakteri alaraq Bakı və Londonun qlobal və regional gündəlikdəki ortaq hədəflərini özündə birləşdirir.
Qlobal nizamın ciddi sınaqlardan keçdiyi bir dövrdə dövlətlərin beynəlxalq hüququn əsas prinsiplərinə sadiqliyi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Dublin Bəyannaməsində tərəflər Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Nizamnaməsinə, beynəlxalq hüququn hamılıqla tanınmış prinsip və normalarına sadiq qalacaqlarını birmənalı şəkildə təsdiqləyirlər. Xüsusilə beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərin toxunulmazlığı, eləcə də dövlətlərin suverenliyinə, müstəqilliyinə və ərazi bütövlüyünə hörmət prinsiplərinin ön plana çıxarılması iki ölkənin beynəlxalq münasibətlərdə ədalət və hüququn aliliyi mövqeyindən çıxış etdiyini nümayiş etdirir.
Sənədin diqqətçəkən məqamlarından biri də Cənubi Qafqazda davamlı sülh quruculuğu prosesinə verilən dəstəkdir. Bəyannamədə 2025-ci il 8 avqust tarixli Vaşinqton Sülh Zirvəsi Bəyannaməsinin əhəmiyyəti yüksək qiymətləndirilir və Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması yolunda atılan sonrakı sülh addımları alqışlanır. Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığı regionda ikitərəfli dialoq vasitəsilə davamlı sülhə nail olmaq istiqamətində iki ölkənin göstərdiyi səylərə bundan sonra da dəstək verəcəyini bir daha bəyan edib. Bu, rəsmi Londonun bölgədə sülh və sabitlik mühitinin möhkəmlənməsinə verdiyi siyasi önəmin aydın ifadəsidir.
Strateji tərəfdaşlığın praktik məzmununu zənginləşdirən əsas istiqamətlərdən biri də iqtisadi və texnoloji əməkdaşlıqdır. Bəyannamədə vurğulanır ki, güclü, dayanıqlı və şaxələndirilmiş iqtisadi artım, açıq ticarət mühiti, qarşılıqlı investisiyalar və innovasiyalar hər iki ölkə üçün uzunmüddətli sabitlik və rifahın vacib təməlləridir. Müasir dünyanın iqtisadi çağırışları fonunda bu prinsiplərin razılaşdırılması tərəflərin yalnız ənənəvi sahələrdə deyil, həm də yüksək texnologiyalar və innovativ iqtisadi modellər üzrə birgə fəaliyyətə hazır olduğunu göstərir.
Dublin Bəyannaməsini fərqləndirən mühüm cəhətlərdən biri onun yalnız dövlət qurumları arasındakı rəsmi münasibətlərlə məhdudlaşmaması, cəmiyyətləri və insanları mərkəzə almasıdır. Sənəddə davamlı tərəfdaşlığın etimad, səmimilik və güclü insanlararası əlaqələr üzərində qurulduğu xüsusi olaraq tanınır. Eyni zamanda, uzunmüddətli iqtisadi artım və rəqəmsal transformasiya üçün əsas təməl kimi təhsil, elm, innovasiya və müasir bacarıqlar sahəsində praktik əməkdaşlığın vacibliyi təsdiqlənir. Bu yanaşma gələcəyin rəqəmsal çağırışlarına hazır olan intellektual potensialın birgə inkişafına xidmət edir.
Tərəfdaşlığın real nəticələrə yönəlməsi sənədin yekun müddəalarında da öz əksini tapıb. İştirakçılar icmalararası birbaşa əlaqənin qarşılıqlı faydasını qəbul edərək bu Strateji Tərəfdaşlığın məqsədlərinə xidmət edən layihə və proqramları dəstəkləməyi öhdələrinə götürüblər. Beləliklə, Prezident İlham Əliyev və Baş nazir Endi Börnhem tərəfindən Dublində imzalanan Birgə Bəyannamə Azərbaycan–Böyük Britaniya münasibətlərini yeni tarixi zirvəyə daşımaqla yanaşı, iki ölkə xalqları arasında körpüləri daha da möhkəmləndirən, sülhə və ortaq rifaha xidmət edən strateji yol xəritəsi kimi tarixə düşür.

Günel İsmayılzadə
YAP Ordubad rayon təşkilatının fəalı

Digər xəbərlər