Asiya “İlk növbədə Amerika” prinsipi ilə yaşamağı necə öyrəndi..?

...ABŞ-ın Asiya və Avropadakı müttəfiqləri ABŞ prezidenti Donald Trampın "İlk növbədə Amerika" siyasətinə fərqli şəkildə uyğunlaşırlar.

Asiya ölkələri Vaşinqtonla çevik ikitərəfli müqavilələrə güvənərkən, Avropa dövlətləri eyni zamanda öz strateji muxtariyyətlərini gücləndirməyə və ABŞ ilə sıx əməkdaşlığı qorumağa çalışırlar.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu nəticə Hudson İnstitutunun baş elmi işçisi Con Linin Xarici İşlər jurnalında dərc olunmuş məqaləsində yer alır.

...Fərqlər əsasən coğrafiya və təhdid səviyyəsi ilə izah olunur. Yaponiya, Cənubi Koreya, Tayvan və Filippin üçün əsas amil Çinin sürətlə artan təsiri olaraq qalır. Buna görə də, bu ölkələr müttəfiqlik münasibətlərini gücləndirmək ümidi ilə ABŞ ilə genişmiqyaslı investisiya və ticarət müqavilələri bağlamağa hazırdırlar, - deyə ekspert yazır.

...ABŞ-ın Asiyadakı müttəfiqləri Vaşinqtonla qeyri-bərabər müqavilələri qəbul etməyə hazırdırlar, çünki onlar Pekinə tabe olmağın daha pis olacağını başa düşürlər, - deyə Li yazır.

Avropa ölkələri öz növbəsində öz müdafiə qabiliyyətlərini inkişaf etdirməklə transatlantik tərəfdaşlığı qorumaq arasında tarazlıq tapmağa diqqət yetirirlər.

Eyni zamanda, Brüssel iqtisadi dayanıqlığı artırmaq və xarici təchizatçılardan asılılığı azaltmaq üçün Avropa texnologiyası və sənayesini inkişaf etdirmək üçün proqramlar həyata keçirir.

ABŞ tariflərinin tətbiqindən sonra Asiya ölkələri tez bir zamanda Tramp administrasiyası ilə birbaşa danışıqlara başladılar, Avropa Birliyi isə əvvəlcə ortaq mövqe hazırlamağı və sonra Vaşinqtonla müqavilə bağlamağı üstün tutdu.

Müəllif hesab edir ki, "ABŞ-ın Asiyadakı müttəfiqləri üçün qeyri-bərabər müqavilələr Amerikanın müdafiəsinin qiymətidir".

Linin sözlərinə görə, iki yanaşma arasındakı fərqlər qarşıdakı illərdə də davam edə bilər. Eyni zamanda, həm Avropa, həm də ABŞ-ın Asiya müttəfiqləri dəyişən beynəlxalq mühiti və yeni Amerika xarici siyasət prioritetlərini nəzərə alaraq Vaşinqtonla münasibətlər qurmağın yollarını axtaracaqlar.

Əli Babayev