Ədalət və suverenlik ideyasının vahid siyasi ifadəsi - ŞƏRH

Fevralın 26-da Xocalı şəhərində Xocalı Soyqırımı Memorial Kompleksinin açılışı müasir Azərbaycanın siyasi və mənəvi həyatında xüsusi mərhələ kimi qiymətləndirilə bilər. Bu hadisə yalnız faciə qurbanlarının xatirəsinin yad edilməsi deyil, həm də dövlətin keçmişə münasibətinin, əldə etdiyi tarixi nəticələrin və gələcəyə baxışının kompleks ifadəsi kimi çıxış edir. Açılış mərasimində Prezident İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyevanın iştirakı memoriala verilən ali siyasi və mənəvi statusun göstəricisidir.

Memorialın yaradılması dövlət səviyyəsində qəbul edilmiş qərarın nəticəsi kimi tarixi yaddaşın institusional çərçivəyə salınmasının bariz nümunəsidir. Bu addım göstərir ki, müasir dövrdə yaddaş siyasəti yalnız emosional deyil, həm də təhlükəsizlik və identitet məsələsi kimi dəyərləndirilir. Xocalı faciəsi Azərbaycan xalqının kollektiv şüurunda dərin iz buraxsa da, onun memorial şəklində məhz hadisənin baş verdiyi məkanda əbədiləşdirilməsi yaddaşın öz coğrafiyasına qaytarılması kimi mühüm simvolik məna daşıyır.

1992-ci ilin fevralında baş vermiş hadisələr Azərbaycan tarixinin ən ağır səhifələrindən biridir. Bir gecə ərzində yüzlərlə mülki şəxsin qətlə yetirilməsi, qadın və uşaqların xüsusi qəddarlıqla öldürülməsi bu hadisəni təkcə milli faciə deyil, həm də insanlığa qarşı cinayət kimi səciyyələndirir. Dövlət başçısının çıxışlarında bu hadisəyə məhz beynəlxalq hüquq müstəvisində qiymət verilməsi onun regional münaqişə çərçivəsindən çıxarılaraq universal ədalət kateqoriyasına daxil edilməsinə xidmət edir.

Xocalı həqiqətlərinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində aparılan fəaliyyət Azərbaycan dövlətinin uzunmüddətli strategiyasının mühüm tərkib hissəsi olub. Bu prosesdə Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsləri, xüsusilə Leyla Əliyevanın başladığı Xocalıya ədalət! beynəlxalq informasiya mübarizəsində dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir. Nəticədə Xocalı hadisələri bir çox ölkələrin siyasi gündəminə daxil edilib və hadisəyə hüquqi-siyasi qiymət verilməsi istiqamətində mühüm nəticələr əldə olunub.

Müasir Azərbaycan siyasi diskursunda Xocalı məsələsi yalnız tarixi xatırlatma deyil, ədalətin mərhələli şəkildə təmin olunması prosesi kimi təqdim edilir. Bu proses beynəlxalq tanınma, hərbi-siyasi nəticələr və hüquqi məsuliyyət mexanizmlərinin işə düşməsi kimi ardıcıl mərhələləri əhatə edir. 2020-ci ildə baş vermiş Vətən müharibəsi və 2023-cü ildə həyata keçirilmiş antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və suverenliyi tam bərpa olunaraq yeni regional reallıq formalaşıb. Bu mərhələdə müharibə cinayətlərində ittiham olunan şəxslərin məhkəmə qarşısına çıxarılması ədalətin hüquqi tamamlanması kimi təqdim olunur.

Memorialın açılışı fonunda səsləndirilən çıxışlarda Azərbaycanın keçdiyi inkişaf yolu xüsusi vurğulanır. Güclü iqtisadiyyatın qurulması, müasir və peşəkar ordunun formalaşdırılması, müstəqil xarici siyasətin həyata keçirilməsi ölkənin təhlükəsizlik modelinin əsas dayaqları kimi göstərilir. Bu kontekstdə Xocalı mövzusu milli birliyin və dövlət iradəsinin simvoluna çevrilir.

Bu gün azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən bərpa və quruculuq işləri, Böyük Qayıdış prosesinin mərhələli şəkildə reallaşması Xocalı Memorialının açılışını yalnız keçmişə baxış deyil, həm də gələcək strategiyanın tərkib hissəsi kimi təqdim edir. Artıq bu məkan həm faciənin xatirəsini yaşadan, həm də regionda formalaşan yeni həyatın rəmzinə çevrilir.

Xocalı Memorial Kompleksinin açılışı göstərir ki, Azərbaycan üçün tarixi yaddaş yalnız ağrı və itki deyil, həm də siyasi və mənəvi güc mənbəyidir. Bu hadisə dövlətin öz tarixinin passiv daşıyıcısından aktiv subyektinə çevrildiyini nümayiş etdirir. Burada keçmişin dərsi gələcəyin təhlükəsizlik fəlsəfəsinə, milli həmrəyliyin möhkəmləndirilməsinə və suveren dövlət modelinin daha da güclənməsinə xidmət edir.

Namiq Əhmədov

YAP Xəzər rayon təşkilatının sədri