Azərbaycanın enerji gücü: milli inkişaf və strateji müstəqilliyin əsas dayağı - ŞƏRH

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Yeni Azərbaycan Partiyasının Sədri İlham Əliyevin Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında çıxışı ölkəmizin əldə etdiyi mühüm siyasi, iqtisadi və strateji nəticələrin qiymətləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident çıxışında Azərbaycanın enerji imkanlarına toxunaraq ölkəmizin dünya miqyasında nadir dövlətlərdən biri olduğunu və bütün əsas enerji resursları üzrə həm istehsalçı, həm hasilatçı, həm də ixracatçı mövqeyinə malik olduğunu vurğulayıb. Bu yanaşma Azərbaycanın müasir inkişaf modelində enerji sektorunun oynadığı strateji rolu bir daha nümayiş etdirir.

Azərbaycanın enerji potensialı ilk növbədə neft və qaz ehtiyatları ilə bağlı olsa da, ölkənin enerji siyasəti artıq yalnız xam neft və təbii qazın hasilatı ilə məhdudlaşmır. Bu gün Azərbaycan xam neftlə yanaşı, neft məhsulları, təbii qaz, elektrik enerjisi, neft-kimya məhsulları və gübrələr istehsal edən və bunların bir qismini dünya bazarlarına çıxaran ölkəyə çevrilib. Belə geniş enerji və sənaye imkanlarının formalaşması uzunmüddətli və düşünülmüş dövlət siyasətinin nəticəsidir.
Müasir dünyada enerji təhlükəsizliyi milli təhlükəsizliyin mühüm tərkib hissəsinə çevrilib. Son illərdə müxtəlif regionlarda baş verən müharibələr, geosiyasi qarşıdurmalar və təchizat zəncirlərində yaranan problemlər enerji resurslarının sabit və etibarlı şəkildə əldə edilməsinin nə qədər vacib olduğunu göstərir. Belə bir şəraitdə Azərbaycanın enerji istehsalçısı və ixracatçısı kimi mövqeyi ölkəmizin beynəlxalq əhəmiyyətini daha da artırır. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, enerji təhlükəsizliyi birbaşa olaraq dövlətlərin milli təhlükəsizliyi ilə bağlıdır.
Azərbaycanın üstünlüklərindən biri də enerji resurslarının istehsalı ilə yanaşı, onların emalı və əlavə dəyər yaradan məhsullara çevrilməsidir. Xüsusilə neft emalı sahəsində yaradılmış imkanlar ölkənin ixrac potensialını genişləndirir. Prezidentin VIII Qurultayda bildirdiyinə görə, Azərbaycanın neft məhsulları üzrə ümumi potensialı 30 milyon ton təşkil edir; bunun 7 milyon tonu Azərbaycanda, 23 milyon tonu isə xaricdə emal olunur. Bu göstəricilər ölkənin yalnız xammal ixrac edən dövlət deyil, həm də enerji resurslarını emal edərək daha yüksək əlavə dəyər yaradan iqtisadi sistem formalaşdırdığını göstərir.
Enerji sektorunda həyata keçirilən siyasətin digər mühüm istiqaməti ixrac coğrafiyasının genişləndirilməsidir. Azərbaycan öz enerji resurslarını müxtəlif nəqliyyat və infrastruktur layihələri vasitəsilə dünya bazarlarına çıxarmaqla həm iqtisadi gəlirlərini artırır, həm də etibarlı tərəfdaş kimi beynəlxalq mövqeyini möhkəmləndirir. Xüsusilə təbii qaz və elektrik enerjisinin ixracı ölkəmizin Avropanın enerji təhlükəsizliyində rolunun artmasına imkan yaradır. Bu baxımdan Azərbaycanın enerji siyasəti yalnız iqtisadi deyil, həm də mühüm geosiyasi məna daşıyır.
Prezident İlham Əliyevin çıxışında diqqət çəkən digər mühüm məqam enerji resurslarına qlobal tələbatın davam etməsi ilə bağlıdır. Dünyada “yaşıl keçid” prosesinin genişlənməsinə baxmayaraq, neft və qaz hələ uzun müddət qlobal iqtisadiyyatın əsas dayaqlarından biri olaraq qalacaq. Sənayenin, nəqliyyatın, kənd təsərrüfatının və digər sahələrin sabit fəaliyyəti enerji təminatından birbaşa asılıdır. Bu reallıq Azərbaycanın zəngin enerji resurslarının gələcək dövrdə də ölkəmizin iqtisadi və strateji əhəmiyyətini qoruyacağını göstərir.
Eyni zamanda, Azərbaycan ənənəvi enerji resursları ilə yanaşı, bərpa olunan enerji istiqamətində də yeni mərhələyə qədəm qoyur. Günəş, külək və digər alternativ enerji mənbələrinin inkişaf etdirilməsi ölkənin enerji sisteminin şaxələndirilməsinə, daxili tələbatın daha geniş şəkildə təmin olunmasına və gələcəkdə “yaşıl enerji” ixracının artırılmasına imkan yaradır. Beləliklə, Azərbaycanın enerji strategiyası neft və qazla məhdudlaşmır; ölkə ənənəvi və alternativ enerji imkanlarını bir-birini tamamlayan vahid inkişaf strategiyası çərçivəsində inkişaf etdirir.
Bütün bunlar Azərbaycanın enerji sahəsində əldə etdiyi nailiyyətlərin təsadüfi deyil, uzunmüddətli dövlət siyasətinin nəticəsi olduğunu göstərir. Enerji resurslarının hasilatı, emalı, daxili bazarda istifadəsi və ixracı üzrə yaradılmış sistem ölkənin iqtisadi dayanıqlığının mühüm dayaqlarından biridir. Enerji gəlirlərinin qeyri-neft sektorunun inkişafına, infrastrukturun yenilənməsinə, regionların inkişafına və sosial layihələrin həyata keçirilməsinə yönəldilməsi isə enerji sərvətlərinin milli inkişafın digər istiqamətləri ilə əlaqələndirilməsinə şərait yaradıb.
Prezident İlham Əliyevin YAP-ın VIII Qurultayında səsləndirdiyi “Azərbaycan nadir ölkələrdəndir ki, bütün növ enerji resurslarını istehsal edir, hasil edir və ixrac edir” fikri ölkəmizin enerji sahəsində qazandığı strateji mövqenin ifadəsidir. Azərbaycanın həm enerji resurslarına malik olması, həm onları istehsal və emal etməsi, həm də dünya bazarlarına çıxarması ölkənin beynəlxalq iqtisadi və siyasi əhəmiyyətini artırır. Qarşıdakı dövrdə ənənəvi enerji imkanları ilə yanaşı, bərpa olunan enerjinin inkişaf etdirilməsi Azərbaycanın enerji siyasətinin yeni mərhələsini müəyyənləşdirəcək. Bu isə Azərbaycanın regional enerji təhlükəsizliyində və qlobal enerji bazarında etibarlı, dayanıqlı və strateji tərəfdaş kimi mövqeyinin daha da möhkəmlənməsinə xidmət edəcək.

Nicat Əsədli

YAP Ordubad rayon təşkilatının əməkdaşı