Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı: xalqın iradəsi və dövlətçilik tarixində dönüş - ŞƏRH

Azərbaycan tarixinin ən mürəkkəb və taleyüklü mərhələlərindən biri 1990-cı illərin əvvəllərinə təsadüf edir. Müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş ölkəmiz ciddi siyasi, iqtisadi və sosial çətinliklərlə üzləşmişdi. Dövlət idarəçiliyindəki qeyri-sabitlik, cəbhədəki ağır vəziyyət, daxili qarşıdurmalar və gələcəyə dair narahatlıq cəmiyyətdə dərin böhran yaratmışdı. Belə bir şəraitdə Azərbaycan xalqı ölkəni bu çətinliklərdən çıxara, dövlətçiliyi qoruya və sabitliyi təmin edə biləcək güclü siyasi iradəyə, zəngin təcrübəyə malik liderə ehtiyac duyurdu. Xalqın nəzərlərinin yenidən Heydər Əliyevə yönəlməsi məhz bu tarixi zərurətdən irəli gəlirdi.
Ulu Öndər Heydər Əliyev hələ sovet dövründə Azərbaycana rəhbərlik etdiyi illərdə öz idarəçilik bacarığı, prinsipiallığı və dövlətçilik düşüncəsi ilə seçilmişdi. Onun ölkənin inkişafı, milli kadrların yetişdirilməsi, təhsil, mədəniyyət və sənaye sahələrinin gücləndirilməsi istiqamətində gördüyü işlər cəmiyyətin yaddaşında dərin iz qoymuşdu. Buna görə də 1990-cı illərin əvvəllərində ölkədə yaranmış böhran fonunda Heydər Əliyevin siyasi təcrübəsi və qətiyyətli mövqeyi bir çox insan üçün ümid mənbəyinə çevrilmişdi. Xalq onu yalnız keçmiş rəhbər kimi deyil, Azərbaycanın müstəqilliyini və gələcəyini qorumağa qadir siyasi xadim kimi görürdü.
1993-cü ildə ölkədə vəziyyət son dərəcə gərginləşəndə Heydər Əliyevin Bakıya dəvət olunması və siyasi proseslərdə fəal iştirak etməsi geniş ictimai gözləntilərlə müşayiət olunurdu. Həmin dövrdə onun yenidən hakimiyyətə qayıdışı təkcə siyasi dəyişiklik deyildi; bu, dövlətin taleyi ilə bağlı narahatlıq keçirən insanların sabitlik, təhlükəsizlik və milli birliyə olan ehtiyacının ifadəsi idi. Xalqın tələbi, müxtəlif təbəqələrin çağırışları və ölkənin qarşılaşdığı təhlükələr Heydər Əliyevin rəhbərliyinin zəruriliyini gündəmə gətirmişdi. 1993-cü ilin iyununda onun Bakıya qayıtması, daha sonra ölkə rəhbərliyinə gəlməsi Azərbaycanın müasir tarixində dönüş nöqtələrindən biri oldu.
Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışından sonra qarşıda duran əsas vəzifə dövlət müstəqilliyini qorumaq, ölkədə sabitliyi bərpa etmək və idarəçilik sistemini möhkəmləndirmək idi. Bu, asan proses deyildi. Azərbaycan həm daxili siyasi gərginlik, həm də müharibənin ağır nəticələri ilə üz-üzə idi. Belə şəraitdə ardıcıl qərarların qəbul edilməsi, dövlət institutlarının gücləndirilməsi və cəmiyyətdə inamın bərpası mühüm əhəmiyyət daşıyırdı. Heydər Əliyevin siyasi xətti dövlətçiliyin qorunmasına, milli maraqların müdafiəsinə və Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin möhkəmləndirilməsinə yönəlmişdi.
Ulu Öndərin fəaliyyətində milli birlik və dövlətçilik ideyası xüsusi yer tuturdu. O, Azərbaycanın müstəqilliyinin yalnız hüquqi sənədlərlə deyil, güclü dövlət institutları, məsuliyyətli idarəçilik və xalqın həmrəyliyi ilə qoruna biləcəyini nümayiş etdirməyə çalışırdı. 1994-cü ildə atəşkəsə nail olunması, iqtisadi inkişaf üçün yeni imkanların yaradılması və ölkənin xarici siyasət əlaqələrinin genişləndirilməsi Azərbaycanın gələcək inkişafı baxımından mühüm mərhələlər idi. Bu addımların nəticələri barədə müxtəlif qiymətləndirmələr olsa da, həmin dövrdə əsas məqsədin dövlətin dağılmasının qarşısını almaq və müstəqilliyi möhkəmləndirmək olduğu aydın görünür.
Heydər Əliyevin yenidən hakimiyyətə qayıdışını xalqın tələbi kimi səciyyələndirən əsas amillərdən biri də onun cəmiyyətdə yaratdığı etimad idi. İnsanlar mürəkkəb şəraitdə təcrübəli rəhbərin qərarlılığına, siyasi prosesləri idarə etmək bacarığına və ölkənin gələcəyinə dair aydın mövqeyinə ümid bəsləyirdilər. Bu etimad sonrakı illərdə dövlətçilik ənənələrinin möhkəmləndirilməsi və müstəqil Azərbaycanın inkişaf istiqamətinin müəyyənləşdirilməsi prosesində mühüm rol oynadı. Heydər Əliyevin siyasi irsi bu gün də Azərbaycanın müasir tarixini, dövlət quruculuğunu və siyasi inkişafını öyrənərkən əsas mövzulardan biri olaraq qalır.
Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Yeni Azərbaycan Partiyasının Sədri İlham Əliyevin çıxışı da ölkənin siyasi inkişaf yolunu, dövlətçilik ənənələrinin davamlılığını və qarşıda duran vəzifələri dərk etmək baxımından əhəmiyyətlidir. Partiyanın tarixi missiyasından danışarkən Heydər Əliyevin əsasını qoyduğu siyasi xəttin formalaşdığı dövrü xatırlamaq vacibdir. Yeni Azərbaycan Partiyası ölkədə ciddi böhran yaşandığı bir vaxtda yaradılmış, dövlətçilik, sabitlik və inkişaf ideyalarını önə çəkmişdi. Bu baxımdan partiyanın tarixi ilə Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətini bir-birindən ayrı təsəvvür etmək mümkün deyil.
İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə Azərbaycanın inkişafı, beynəlxalq mövqeyinin möhkəmləndirilməsi və dövlətçilik ənənələrinin davam etdirilməsi məsələləri siyasi gündəmin əsas istiqamətlərindən biri kimi təqdim olunur. Bununla yanaşı, hər bir tarixi mərhələnin təcrübəsi göstərir ki, dövlətin gücü yalnız rəhbərliyin qərarlarından deyil, xalqın fəallığından, ictimai həmrəylikdən və vətəndaşların ölkənin gələcəyinə məsuliyyətlə yanaşmasından da asılıdır. Heydər Əliyevin 1993-cü ildə hakimiyyətə qayıdışına səbəb olan ictimai gözləntilər də bu baxımdan mühüm dərs verir: böhran anlarında xalqın təhlükəsizliyə, sabitliyə və dövlətin qorunmasına dair tələbi siyasi həyatın istiqamətini müəyyənləşdirə bilər.
Bu gün Heydər Əliyevin siyasi irsini yad etmək, ilk növbədə, müstəqilliyin hansı çətinliklər şəraitində qorunduğunu və dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsinin nə qədər böyük məsuliyyət tələb etdiyini anlamaq deməkdir. Onun yenidən hakimiyyətə qayıdışı xalqın ölkədə sabitlik və güclü dövlət idarəçiliyi görmək istəyinin tarixi ifadəsi kimi yadda qalmışdır. Bu hadisə Azərbaycanın müasir siyasi tarixində mühüm mərhələ olmaqla yanaşı, milli birlik, məsuliyyət və dövlətə sədaqət anlayışlarının əhəmiyyətini də xatırladır. Xalqın çağırışı ilə siyasi proseslərin mərkəzinə qayıdan Heydər Əliyevin fəaliyyəti sonrakı dövrlərdə Azərbaycanın dövlət quruculuğu tarixinin əsas mövzularından birinə çevrilmişdir.

Günel İsmayılzadə
YAP Ordubad rayon təşkilatının fəalı