Milli birlik və suverenliyin ideoloji təməli - ŞƏRH

Heydər Əliyevin "Azərbaycanlılıq" konsepsiyası və milli dövlətçilik

Müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin ideoloji arxitekturası təhlil edilərkən, Ümummilli Lider Heydər Əliyevin irəli sürdüyü və həm nəzəri, həm də praktiki müstəvidə reallaşdırdığı "Azərbaycanlılıq" (azərbaycançılıq) məfkurəsi həlledici rol oynamışdır. Sovet imperiyasının dağılmasından sonra daxili xaos, etnik-siyasi gərginliklər və separatçılıq təhlükəsi ilə üz-üzə qalan Azərbaycan cəmiyyətini xilas etmək, monolit milli kimlik formalaşdırmaq üçün bu ideologiya dövlət siyasətinin mərkəzi oxuna çevrildi.

Azərbaycanlılıq konsepsiyası sadəcə mədəni-siyasi şüar deyil, ölkənin milli təhlükəsizliyini, suverenliyini və cəmiyyətin həmrəyliyini qoruyan fundamental dövlətçilik doktrinasıdır. Azərbaycançılıq ideologiyasının təməli mədəni, tarixi və siyasi dəyərlərin sintezinə əsaslanır. Birincisi, etno-mədəni sintez və vahid kimlik. Azərbaycanlılıq hər hansı bir etnik qrupun üstünlüyünə deyil, Azərbaycan Respublikasında yaşayan bütün xalqların, milli azlıqların və etnik qrupların vahid Vətən, ortaq tarix və ümumi gələcək ətrafında birləşməsinə əsaslanır. Bu ideologiya "biz azərbaycanlıyıq" çətiri altında cəmiyyətdə hər bir vətəndaşa bərabərhüquqlu aidiyyət hissi qazandırır.

İkincisi, tarixi kök və vətəndaşlıq vəhdəti. Konsepsiya Azərbaycan xalqının əsrlər boyu yaratdığı mənəvi-mədəni dəyərləri, İslam mədəniyyətini, türk soy-kökünü və ümumbəşəri dəyərləri (dünyəvilik, tolerantlıq) özündə birləşdirir. Burada etnik mənsubiyyətdən asılı olmayaraq, özünü Azərbaycan dövlətinə və xalqına bağlı hiss edən hər kəs bu millətin ayrılmaz hissəsidir.

Üçüncüsü, dünyəvilik və müasirlik. Heydər Əliyev azərbaycançılıq ideologiyasını formalaşdırarkən onun milli-mənəvi dəyərlərə əsaslanmaqla yanaşı, mütləq şəkildə dünyəvi və müasir inkişaf xəttinə malik olmasını təmin etmişdir. Bu, radikalizmin və kənar ideoloji təsirlərin cəmiyyətə sızmasının qarşısını alan güclü immun sistemidir.

Milli dövlətçiliyin inkişafında və qorunmasında rolu

Azərbaycançılıq məfkurəsi dövlətçiliyin inkişafında sadəcə nəzəriyyə olaraq qalmamış, real siyasi və hərbi uğurların təməlini qoymuşdur. 1990-cı illərin əvvəllərində ölkədə baş qaldıran regional və etnik parçalanma cəhdləri məhz azərbaycançılıq ideologiyasının cəmiyyətə aşıllanması ilə neytrallaşdırıldı. Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı ilə cəmiyyət "mən talışam, ləzgiyəm, avaram, türkəm, kürdəm..." deyil, ilk növbədə "Azərbaycan vətəndaşıyam və azərbaycanlıyam" şüuru ətrafında sıx birləşdi.

Bu ideologiya yalnız respublika daxilindəki əhalini deyil, bütün dünyada yaşayan soydaşlarımızı əhatə edən qlobal bir hərəkata çevrildi. 2001-ci ildə keçirilən Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayı bu siyasətin təntənəsi oldu. Xaricdəki diaspor təşkilatlarının formalaşması və Azərbaycan həqiqətlərinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması məhz bu ideoloji təməl üzərində quruldu.

Azərbaycançılıq ideologiyası Vətən müharibəsində (2020) qazanılan tarixi Qələbənin mənəvi yanacağı oldu. Arxa cəbhədəki monolit birlik, xalqın Ali Baş Komandan ətrafında "yumruq kimi" birləşməsi və ordumuza göstərilən dəstək məhz bu milli məfkurənin cəmiyyət tərəfindən dərindən mənimsənilməsinin nəticəsi idi.

Ümummilli Lider Heydər Əliyevin formalaşdırdığı "Azərbaycanlılıq" ideologiyası müasir Azərbaycan dövlətinin mənəvi pasportu və strateji təhlükəsizlik qalxanıdır. Bu məfkurə ölkəmizin suverenliyini qorumaqla yanaşı, çoxmədəniyyətli cəmiyyətimizi gələcəyə aparan, xarici təzyiqlərə və hibrid təhdidlərə qarşı dayanıqlı edən ən güclü milli birlik sütunudur. Azərbaycançılıq – keçmişin ənənələri ilə gələcəyin qlobal çağırışlarını birləşdirən əbədi dövlətçilik fəlsəfəsidir.

Nazim Eyvazov,
YAP Şərur rayon təşkilatının Tənənəm kənd Ərazi Partiya təşkilatının sədri