12 Noyabr Konstitusiya Günü – milli iradəmizin hüquqa, müstəqillik amalımızın dövlətçilik təməlinə çevrildiyi gündür. Bəzən bir sənəd bütöv bir xalqın keçdiyi tarixi yolun mənasını, qazandığı müstəqilliyin mahiyyətini və gələcəyə ünvanlanan siyasi iradəsini özündə birləşdirir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası məhz belə bir tarixi əhəmiyyətə malikdir. O, sadəcə dövlətin idarə olunma qaydalarını müəyyənləşdirən hüquqi mətn deyil, xalqımızın öz taleyi üzərində sahiblik hüququnun, milli dövlətçilik düşüncəsinin və suveren yaşamaq əzminin ifadəsidir.
12 Noyabr – Konstitusiya Günü bu baxımdan təqvimdəki adi bir tarixdən daha böyük məna daşıyır. Bu gün müstəqil Azərbaycanın hüquqi təməllərinin formalaşdığı, dövlətlə xalq arasındakı münasibətlərin fundamental prinsiplərlə müəyyən edildiyi tarixi mərhələni xatırladır.
1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq referendumu ilə qəbul edilən ilk milli Konstitusiyamız Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi gələcək inkişaf istiqamətini müəyyənləşdirdi. Ölkənin demokratik, hüquqi, dünyəvi və unitar dövlət olması, hakimiyyət bölgüsü, insan hüquq və azadlıqlarının qorunması kimi prinsiplər milli qanunvericiliyimizin əsas sütunlarına çevrildi.
Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində Konstitusiyanın qəbul edilməsi Ümummilli Lider Heydər Əliyevin adı və siyasi fəaliyyəti ilə ayrılmaz şəkildə bağlıdır. Müstəqilliyin ilk illərində ölkənin üzləşdiyi siyasi qeyri-sabitlik, iqtisadi çətinliklər və dövlət idarəçiliyində yaranmış problemlər möhkəm hüquqi sistemin yaradılmasını həyati zərurətə çevirmişdi.
Ulu Öndər bu zərurəti düzgün qiymətləndirərək dövlət quruculuğunun gələcək istiqamətlərini müəyyənləşdirdi. Onun rəhbərliyi ilə Konstitusiya layihəsinin hazırlanması üçün yaradılmış komissiyanın fəaliyyəti nəticəsində xalqın iradəsinə əsaslanan, müasir hüquqi dövlət prinsiplərini özündə əks etdirən Əsas Qanun meydana gəldi.
Heydər Əliyevin dövlətçilik fəlsəfəsində müstəqilliyin qorunması ilə qanunun aliliyi bir-birini tamamlayan əsas dəyərlər idi. O, güclü dövlətin yalnız siyasi hakimiyyət və idarəetmə mexanizmləri ilə deyil, hüquqi təminatlar, milli birlik və vətəndaş məsuliyyəti ilə formalaşdığını aydın şəkildə dərk edirdi. Heydər Əliyevin dövlətçilik düşüncəsi ilə təməli qoyulan Konstitusiya bu gün suveren Azərbaycanın hüquqi varlığını ifadə edən, dünənlə bu günü, bu günlə sabahı birləşdirən milli dövlətçilik sənədidir.
Bu gün Konstitusiyamızın 1995-ci ildə müəyyənləşdirilmiş fundamental prinsipləri həmin uzaqgörən siyasi baxışın tarixi nəticəsi kimi öz əhəmiyyətini qoruyur. Azərbaycan dövlətçiliyinin inkişafında növbəti böyük mərhələ Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə əldə olunan tarixi nailiyyətlərlə səciyyələnir. İqtisadi qüdrətin artırılması, müdafiə potensialının gücləndirilməsi, beynəlxalq mövqelərin möhkəmləndirilməsi və ardıcıl islahatlar ölkəmizin qarşısında yeni imkanlar açdı.
2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan tarixi Qələbə xalqımızın iradəsini, ordumuzun gücünü və dövlətimizin siyasi qətiyyətini bütün dünyaya nümayiş etdirdi. 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilən antiterror tədbirləri ilə ölkəmizin bütün ərazisində konstitusiya quruluşu bərpa edildi. Bununla Azərbaycan dövlətçiliyinin qarşısında uzun illər dayanan ən mühüm tarixi məsələlərdən biri öz həllini tapdı.
Bu hadisələrin əhəmiyyəti yalnız hərbi nəticələrlə məhdudlaşmır. Ərazi bütövlüyünün və dövlət suverenliyinin tam təmin olunması Konstitusiyanın ölkənin bütün ərazisində aliliyinin gerçəkləşməsi demək idi. Azərbaycan artıq öz dövlət sərhədləri daxilində suveren hüquqlarını tam həyata keçirən, milli maraqlarını müstəqil şəkildə müəyyənləşdirən dövlətdir.
Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin qətiyyətli rəhbərliyi ilə qazanılmış Zəfər müstəqillik tariximizin ən parlaq səhifələrindən birinə çevrildi. Bu gün işğaldan azad edilmiş ərazilərdə aparılan quruculuq işləri, Böyük Qayıdış proqramının həyata keçirilməsi və yeni yaşayış məkanlarının yaradılması həmin Qələbənin real nəticələrini nümayiş etdirir. Azərbaycan yalnız torpaqlarını azad etmədi, həm də gələcəyini öz milli iradəsinə uyğun qurmaq imkanını daha da möhkəmləndirdi.
Konstitusiyanın əsl mahiyyəti dövlətin gücünü nümayiş etdirməklə yanaşı, həmin gücün insanın hüquqlarına və mənafeyinə xidmət etməsini təmin etməkdir. İnsan ləyaqəti, bərabərlik, ədalət və azadlıq prinsipləri hüquqi dövlətin mənəvi dayaqlarını təşkil edir.
Əsas Qanunumuz hər bir vətəndaşın təhsil, əmək, mülkiyyət, sosial təminat, fikir və söz azadlığı kimi hüquqlarını müəyyənləşdirir. Bu müddəalar vətəndaşın cəmiyyətdəki yerini, dövlətin qarşısındakı öhdəliklərini və hüquqlarının qorunması mexanizmlərini müəyyən edən mühüm təminatlardır.
Xüsusilə gənc nəslin Konstitusiyaya hörmət ruhunda yetişdirilməsi strateji əhəmiyyət daşıyır. Çünki dövlətçiliyin davamlılığı yalnız bugünkü nailiyyətlərin qorunmasından deyil, bu dəyərləri gələcəyə daşıyacaq savadlı, məsuliyyətli və vətənpərvər vətəndaşların yetişməsindən asılıdır.
Müasir Azərbaycan qarşısında dayanan əsas vəzifələrdən biri əldə edilmiş tarixi nailiyyətləri dayanıqlı inkişafla möhkəmləndirmək, hüquqi institutların fəaliyyətini təkmilləşdirmək və vətəndaş rifahını daha da yüksəltməkdir. Bu məqsədlərin həyata keçirilməsində Konstitusiyanın müəyyən etdiyi hüquqi çərçivə mühüm istiqamətverici rol oynayır.
Ulu Öndər Heydər Əliyevin yaratdığı möhkəm dövlətçilik təməlləri və Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə formalaşan yeni reallıqlar Azərbaycanın inkişaf yolunda tarixi varisliyi və siyasi ardıcıllığı nümayiş etdirir. 12 Noyabrın əhəmiyyəti də məhz bu bütöv mənzərədə üzə çıxır: dünən müstəqil dövlətin hüquqi əsaslarını yaradan xalq bu gün öz suverenliyini təmin etmiş qalib dövlətin vətəndaşıdır. Bu, tariximizin mühüm siyasi nəticəsi olmaqla yanaşı, gələcək nəsillər qarşısında böyük məsuliyyətdir. Konstitusiya xalqın dövlətçilik iradəsinin hüquqi ifadəsi, müstəqilliyimizin qoruyucu sipəri və gələcəyimizin etibarlı təminatıdır. Onun prinsiplərinə sədaqət yalnız bir tarixi günü qeyd etmək deyil, Azərbaycanın dövlətçilik salnaməsinə hər gün yeni uğurlar yazmaq deməkdir. Çünki Konstitusiya sadəcə bir dövlətin Əsas Qanunu deyil, bir xalqın tarix qarşısında verdiyi söz, müstəqilliyinə vurduğu möhür və gələcəyə buraxdığı əbədi imzadır. Bu imza Azərbaycan xalqının iradəsi ilə yazılıb, milli birliyimizlə güclənib və gələcək nəsillərin dövlətçilik yaddaşında yaşamağa davam edəcək.
12 Noyabr – Konstitusiya Günümüz mübarək olsun! Dövlətimiz daim güclü, suverenliyimiz sarsılmaz, Konstitusiyamızın aliliyi və üçrəngli bayrağımızın əzəməti əbədi olsun!
Yalçın Əliyev
Yeni Azərbaycan Partiyası Lənkəran rayon təşkilatının əməkdaşı