PDF Oxu

Siyasət

  • 322

Azərbaycan–Vyetnam münasibətlərində yeni mərhələ: strateji tərəfdaşlığın genişlənən perspektivləri - ŞƏRH

Azərbaycan–Vyetnam münasibətlərində yeni mərhələ: strateji tərəfdaşlığın genişlənən perspektivləri - ŞƏRH

Prezident İlham Əliyevin 19 noyabr 2026-cı il tarixində Vyetnam Xəbər Agentliyinə verdiyi müsahibə Azərbaycan-Vyetnam münasibətlərinin müasir inkişaf istiqamətlərini, iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsi perspektivlərini və Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində artan rolunu əks etdirən mühüm siyasi hadisə kimi diqqəti cəlb edir. Müsahibə Prezident İlham Əliyevin Vyetnama rəsmi səfəri ərəfəsində yayımlanması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının fikirləri göstərir ki, Bakı ilə Hanoy arasında münasibətlər artıq ənənəvi dostluq əlaqələri çərçivəsini aşaraq siyasi, iqtisadi, enerji, nəqliyyat, humanitar və mədəni sahələri əhatə edən çoxşaxəli tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəlməkdədir.

Azərbaycan-Vyetnam münasibətlərinin təxminən 70 illik tarixi möhkəm dostluq və qarşılıqlı hörmət ənənələrinə əsaslanır. Prezident İlham Əliyev müsahibəsində bu münasibətlərin formalaşmasında mühüm rol oynamış tarixi hadisələri xüsusi vurğulayıb. 1959-cu ildə Vyetnam Prezidenti Ho Şi Minin Bakıya səfəri, 1983-cü ildə Heydər Əliyevin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətinin Vyetnama səfəri iki xalq arasında əlaqələrin inkişafında mühüm mərhələlər olub.

Bu tarixi təməlin üzərində qurulan münasibətlər sonrakı illərdə də ardıcıl şəkildə inkişaf etdirilib. 2014-cü ildə İlham Əliyevin Vyetnama dövlət səfəri, 2015-ci ildə Vyetnam Prezidenti Truonq Tan Sanqın Azərbaycana səfəri siyasi dialoqun genişlənməsinə mühüm töhfə verib. 2025-ci ilin mayında Vyetnam Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Baş katibi To Lamın Azərbaycana ilk dövlət səfəri isə ikitərəfli münasibətlərdə yeni mərhələnin başlanğıcı olub. Həmin səfər çərçivəsində Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Birgə Bəyanatın qəbul edilməsi münasibətlərin keyfiyyətcə yeni səviyyəyə yüksəldiyini təsdiqləyib.

Müsahibədə Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə, suverenliyinə və beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinin toxunulmazlığına görə Vyetnama minnətdarlığın ifadə olunması da xüsusi siyasi məna daşıyır. Bu yanaşma Azərbaycanın xarici siyasətində qarşılıqlı dəstək, beynəlxalq hüquqa hörmət və dövlətlərin suverenliyinin qorunması prinsiplərinin mühüm yer tutduğunu göstərir.

Müsahibənin əsas istiqamətlərindən biri Azərbaycan-Vyetnam iqtisadi münasibətlərinin inkişaf perspektivləridir. Prezident İlham Əliyevin açıqladığı məlumata görə, 2025-ci ildə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi 150 milyon ABŞ dollarını ötüb. Bununla belə, dövlət başçısı mövcud göstəricilərin tərəflərin real iqtisadi potensialını tam əks etdirmədiyini vurğulayıb.

Energetika sahəsi uzun illərdir Azərbaycan-Vyetnam əməkdaşlığının əsas istiqamətlərindən biridir. Bu baxımdan SOCAR ilə Vyetnamın PetroVietnam şirkəti arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır. 2025-ci ildə imzalanmış Anlaşma Memorandumu neft və qaz yataqlarının kəşfiyyatı və işlənməsi, texniki xidmətlər, eləcə də mütəxəssis hazırlığı sahələrində əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaradır.

Digər mühüm istiqamət bərpaolunan enerji sahəsidir. Vyetnamın ROX Group şirkətinin Azərbaycanda tikinti, infrastruktur, günəş və külək enerjisi layihələrinə maraq göstərməsi ölkəmizin xarici investisiyalar üçün cəlbedici iqtisadi məkan olduğunu nümayiş etdirir. 2026-cı ilin sentyabrında Bakıda keçirilən II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində bu şirkətlə müvafiq sənədlərin imzalanması əməkdaşlığın praktik müstəviyə keçdiyini göstərir.

Prezidentin müsahibəsində diqqət çəkən mühüm məqamlardan biri Azərbaycanın beynəlxalq nəqliyyat dəhlizlərindəki mövqeyi ilə bağlıdır. Dövlət başçısının bildirdiyinə görə, 2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında iki ölkə arasında tranzit yükdaşımalarının həcmi ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə təxminən altı dəfə artaraq 8 min tonu ötüb.

Bu göstərici Azərbaycan-Vyetnam iqtisadi münasibətlərində nəqliyyat və logistikanın getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazandığını təsdiqləyir. Azərbaycanın Orta Dəhliz və Şimal-Cənub Beynəlxalq Nəqliyyat Dəhlizi üzərində yerləşməsi Vyetnam mallarının Avropa bazarlarına, eləcə də əks istiqamətdə yüklərin daşınması üçün əlverişli imkanlar yaradır.

Bu əməkdaşlığın genişlənməsi Azərbaycanın tranzit potensialının artırılması ilə yanaşı, Asiya və Avropa arasında iqtisadi əlaqələrin möhkəmləndirilməsinə də xidmət edə bilər. Beləliklə, Azərbaycan yalnız enerji ixracatçısı deyil, həm də beynəlxalq ticarət və logistika sisteminin mühüm iştirakçısı kimi mövqeyini gücləndirir.

Azərbaycan-Vyetnam münasibətlərinin mühüm xüsusiyyətlərindən biri də humanitar və mədəni əməkdaşlığın xüsusi yer tutmasıdır. Prezident İlham Əliyev müsahibəsində Heydər Əliyev Fondunun Vyetnamla humanitar əlaqələrin inkişafına verdiyi töhfələri yüksək qiymətləndirib. Fondun Ha Giang əyalətində ibtidai məktəbin tikintisi və müxtəlif təhsil proqramlarına dəstək göstərməsi bu əməkdaşlığın konkret nümunələridir.

Təhsil sahəsində əlaqələrin də zəngin tarixi mövcuddur. Sovet dövründə təxminən 5 min Vyetnam vətəndaşının Azərbaycanda təhsil alması iki xalq arasında intellektual və mənəvi yaxınlığın formalaşmasına mühüm töhfə verib. 2025-ci ildə Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetində Ho Şi Minin xatirə otağının açılması bu tarixi əlaqələrin yaşadılmasının rəmzi kimi qiymətləndirilə bilər.

Mədəni əməkdaşlıq da yeni məzmun qazanır. Azərbaycanda Vyetnam Günlərinin keçirilməsi, 2026-cı ildə festivalın ilk dəfə Bakı və Qəbələ şəhərlərini əhatə etməsi, tanınmış vyetnamlı şair Mai Van Phanın şeirlər toplusunun Azərbaycan dilində nəşri xalqlar arasında mədəni dialoqun genişləndiyini göstərir.

Bu əlaqələrin tarixi kökləri Azərbaycan incəsənətinin görkəmli nümayəndələrinin yaradıcılığına da gedib çıxır. Qara Qarayevin 1955-ci ildə bəstələdiyi “Vyetnam süitası”, rejissor Əjdər İbrahimovun 1959–1962-ci illərdə Vyetnam kinematoqrafiyasının inkişafına verdiyi töhfələr Azərbaycan-Vyetnam mədəni münasibətlərinin zənginliyini nümayiş etdirir.

Prezident İlham Əliyevin Vyetnam Xəbər Agentliyinə müsahibəsi göstərir ki, Azərbaycan Cənub-Şərqi Asiya regionu ilə əlaqələrin genişləndirilməsinə xüsusi önəm verir. Sürətlə inkişaf edən Vyetnamın iqtisadi potensialı ilə Azərbaycanın enerji, nəqliyyat və logistika imkanlarının uzlaşdırılması hər iki ölkə üçün yeni perspektivlər açır.

Müsahibənin əsas siyasi mesajı ondan ibarətdir ki, Azərbaycan-Vyetnam münasibətləri tarixi dostluqdan strateji tərəfdaşlığa doğru ardıcıl inkişaf edir. Bu prosesin uğuru yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, qarşılıqlı investisiyalar, birgə iqtisadi layihələr, ticarət dövriyyəsinin artırılması və humanitar əlaqələrin genişləndirilməsi ilə ölçüləcək.

Beləliklə, İlham Əliyevin müsahibəsi Azərbaycanın çoxşaxəli xarici siyasət kursunun, yeni iqtisadi tərəfdaşlıqlar qurmaq strategiyasının və beynəlxalq nəqliyyat-logistika sistemində mövqelərini möhkəmləndirmək niyyətinin aydın ifadəsidir. Qarşıdakı dövrdə Bakı ilə Hanoy arasında əməkdaşlığın daha da dərinləşməsi həm regional, həm də qlobal miqyasda qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlığın nümunəsinə çevrilə bilər.

Elman Rəcəbov,

YAP Lerik rayon təşkilatının əməkdaşı

Digər xəbərlər