Tarixin birtərəfli təqdimatı: erməni revanşizminin saxtakarlıq və ayrı-seçkilik siyasəti - ŞƏRH

Azərbaycanda akkreditə olunmuş diplomatik korpusun nümayəndələrinin Qarabağ və Şərqi Zəngəzura səfərinə Ermənistandakı revanşist dairələrin reaksiyası bu qüvvələrin tarixi həqiqətlərə münasibətini bir daha üzə çıxardı. Səfər iştirakçılarının bölgədəki tarixi-mədəni abidələrlə tanış olması və Azərbaycanın həmin irsin qorunması istiqamətində gördüyü işləri müşahidə etməsi erməni revanşistlərinin əsassız iddialarla çıxış etməsinə səbəb oldu. Bu reaksiyaların arxasında tarixi hadisələri yalnız erməni maraqlarına uyğun təqdim etmək və başqa xalqların mədəni irsini inkar etmək cəhdi dayanır.
Erməni revanşist dairələri Azərbaycan ərazisində yerləşən ayrı-ayrı dini abidələri birtərəfli qaydada erməni irsi kimi təqdim edir, onların Qafqaz Albaniyasının tarixi və mədəniyyəti ilə bağlılığını qəbul etmək istəmirlər. Eyni zamanda, müasir Ermənistan ərazisində əsrlər boyu yaşamış azərbaycanlıların yaratdığı zəngin mədəni irsin mövcudluğunu inkar edirlər. Belə yanaşma elmi və tarixi obyektivlikdən uzaq olmaqla yanaşı, açıq ayrı-seçkilik nümunəsidir. Bir xalq üçün irəli sürülən mədəni irs hüququnun başqa xalqa münasibətdə tanınmaması ikili standartların ifadəsidir.
Tarixi mənbələr indiki Ermənistan ərazisində azərbaycanlıların əsrlər boyu yaşadığını, yaşayış məntəqələri saldığını və zəngin maddi-mədəni irs yaratdığını təsdiqləyir. Azərbaycan mənşəli yüzlərlə tarixi yer adı, məscid, qəbiristanlıq, karvansara, qala, körpü və digər abidələr bu həqiqətin sübutudur. Lakin azərbaycanlıların öz tarixi torpaqlarından mərhələlərlə çıxarılmasından sonra onların mədəni izlərinin də silinməsinə başlanılıb. Tarixi toponimlər dəyişdirilib, abidələr dağıdılıb, qəbiristanlıqlar məhv edilib və xalqımıza məxsus irsin mənşəyi təhrif olunub.
Revanşist təbliğat isə tamamilə fərqli mənzərə yaratmağa çalışır. Bu təbliğata əsasən, guya Azərbaycan ərazisində tarixən yalnız ermənilər yaşayıb, indiki Ermənistan ərazisində isə azərbaycanlıların heç bir tarixi mövcudluğu olmayıb. Belə bir iddia bölgənin tarixi ilə bağlı məlum faktları inkar edir. Tarixin yalnız bir xalqın maraqları əsasında yenidən yazılması elmi yanaşma deyil, siyasi məqsədlərə xidmət edən saxtakarlıqdır.
Azərbaycan dövləti öz ərazisindəki bütün tarixi və dini abidələrin qorunmasına məsuliyyətlə yanaşır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yerləşən məscidlər, kilsələr, monastırlar və digər mədəni irs nümunələri dövlət mühafizəsinə götürülüb. İşğal dövründə zərər görmüş abidələrin bərpası həyata keçirilir, onların tarixi simasının və memarlıq xüsusiyyətlərinin qorunmasına diqqət göstərilir. Diplomatik korpusun nümayəndələrinin həmin abidələrə səfəri də Azərbaycanın həyata keçirdiyi siyasətin açıq və şəffaf xarakter daşıdığını göstərir.
Erməni revanşistlərinin narazılığı məhz xarici nümayəndələrin bu reallıqları yerində görməsi ilə bağlıdır. Diplomatik korpusun üzvləri Azərbaycan dövlətinin xristian dini abidələrinə münasibətini, onların qorunması üçün yaradılan şəraiti və bölgədəki müxtəlif mədəniyyətlərə göstərilən hörməti birbaşa müşahidə etdilər. Bu faktlar Azərbaycanın guya tarixi irsi məhv etməsi barədə formalaşdırılan saxta təsəvvürləri aradan qaldırır. Revanşist dairələrin səfərə qarşı kampaniyası həqiqətlərin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmasından duyulan narahatlığın ifadəsidir.
Tarixi-mədəni irs heç bir halda siyasi manipulyasiya və ərazi iddiası vasitəsinə çevrilməməlidir. Hər hansı dini abidənin müəyyən bir xalqın mədəniyyəti ilə əlaqəli olması həmin ərazi üzərində siyasi və ya hüquqi iddia yaratmır. Dünyanın müxtəlif ölkələrində fərqli xalqlara və dinlərə məxsus abidələr mövcuddur. Bu abidələrin qorunması həmin dövlətlərin suverenliyinə zidd deyil. Əksinə, belə irsin mühafizəsi dövlətin mədəni müxtəlifliyə və ümumbəşəri dəyərlərə hörmətinin göstəricisidir.
Erməni revanşist dairələri isə dini və mədəni irs məsələsindən Azərbaycanın suverenliyini şübhə altına almaq üçün istifadə etməyə çalışırlar. Abidələrin tarixi mənşəyi barədə elmi müzakirələri siyasiləşdirərək Qarabağla bağlı köhnəlmiş iddiaları yenidən gündəmə gətirmək istəyirlər. Bu yanaşma bölgədə formalaşan sülh mühitinə xidmət etmir. Əksinə, xalqlar arasında etimadsızlığın qorunmasına və keçmiş qarşıdurmaların davam etdirilməsinə şərait yaradır.
Tarixi həqiqətlərə seçici münasibət Ermənistan cəmiyyətində dözümsüzlüyün dərinləşməsinə də səbəb olur. Azərbaycan xalqının tarixi və mədəni irsinin inkar edilməsi sadəcə keçmişə münasibət məsələsi deyil. Bu, azərbaycanlıların həmin coğrafiyaya mənsubiyyət hüququnun tanınmaması, onların tarixi yaddaşının hədəfə alınması deməkdir. Başqa bir xalqın tarixini, mədəniyyətini və həmin ərazilərdəki çoxəsrlik mövcudluğunu məqsədli şəkildə inkar etmək ayrı-seçkilik təfəkkürünün təzahürüdür.
Azərbaycanın mövqeyi isə tarixi faktların obyektiv araşdırılmasına, bütün mədəni irs nümunələrinin qorunmasına və bölgənin çoxmədəniyyətli keçmişinin qəbul edilməsinə əsaslanır. Ölkəmiz Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda yalnız Azərbaycan xalqına məxsus abidələri deyil, bölgənin ümumi tarixi irsini qoruyur. Bu siyasət Azərbaycanın tolerantlıq ənənələrindən və mədəni müxtəlifliyə verdiyi dəyərdən irəli gəlir.
Ermənistan cəmiyyəti sülh şəraitində yaşamaq istəyirsə, ilk növbədə tarixi saxtalaşdırmaq və başqa xalqların irsini inkar etmək siyasətindən imtina etməlidir. Azərbaycan ərazisindəki abidələr üzərindən siyasi iddialar irəli sürmək əvəzinə, Qərbi Azərbaycanda xalqımıza məxsus mədəni irsin taleyi ilə bağlı həqiqətlər qəbul olunmalıdır. Tarix birtərəfli yanaşmalarla deyil, faktlar və elmi araşdırmalar əsasında öyrənilməlidir. Yalnız qarşılıqlı şəkildə tarixi həqiqətlərə hörmət göstərilməsi xalqlar arasında etimadın və regionda davamlı sülhün formalaşmasına xidmət edə bilər.

Nicat Cəfərov,
YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədri
Neftçala rayon Təhsil sektorunun müdiri