İqtisadi müstəqillik və maliyyə sabitliyi — yeni inkişaf hədəflərinin dayaqları - ŞƏRH

Dövlətin gələcəyini müstəqil şəkildə qurması onun iqtisadi imkanları ilə sıx bağlıdır. Qarşıya qoyulan siyasi məqsədlərin həyata keçirilməsi, təhlükəsizliyin qorunması və vətəndaşların rifahının yüksəldilməsi möhkəm maliyyə əsasları tələb edir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Yeni Azərbaycan Partiyasının Sədri İlham Əliyevin VIII Qurultaydakı çıxışında iqtisadi müstəqilliyə, investisiyalara və maliyyə sabitliyinə xüsusi diqqət yetirməsi bu bağlılığı aydın göstərir. Azərbaycan böyük müdafiə və quruculuq vəzifələrini yerinə yetirərkən iqtisadi dayanıqlığını qorumağa, yeni inkişaf mənbələri yaratmağa və gələcək nəsillərin imkanlarını genişləndirməyə çalışır.
İqtisadi müstəqillik dövlətin qərarlarını öz milli maraqlarına uyğun qəbul etməsi üçün mühüm şərtdir. Büdcə imkanları, maliyyə ehtiyatları və idarəolunan borc yükü ölkənin seçim sərbəstliyini artırır. Əksinə, böyük maliyyə asılılığı strateji qərarların qəbulunda məhdudiyyətlər yarada bilər. Bu baxımdan Azərbaycanın iqtisadi siyasətində uzunmüddətli dayanıqlığın qorunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. VIII Qurultayda səslənən fikirlər göstərir ki, iqtisadi güc dövlətçilik siyasətinin əsas dayaqlarından biri kimi qəbul olunur.
Prezident İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın xarici borcunun ümumi daxili məhsulun 5,6 faizini təşkil etdiyini bildirdi. Dövlət başçısı əvvəllər qarşıya qoyulmuş hədəfin bu göstəricinin 10 faiz səviyyəsinə endirilməsi olduğunu xatırlatdı. Mövcud nisbətin həmin həddən də aşağı olması borc yükünün azaldılması istiqamətində siyasətin nəticəsini ifadə edir. Aşağı xarici borc dövlətin maliyyə öhdəliklərinin idarə olunması baxımından əlverişli şərait yaradır. Borca xidmət xərclərinin məhdud saxlanılması digər prioritetlər üçün imkanları genişləndirir və gələcək qərarlarda daha çox sərbəstlik verir.
Qurultaydakı çıxışda Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarının 90 milyard dollara çatdığı, bu ehtiyatların xarici borcdan təxminən 20 dəfə çox olduğu da qeyd edildi. Bu göstəricilər ölkənin maliyyə mövqeyini xarakterizə edən mühüm faktlardır. Ehtiyatlar xarici iqtisadi dəyişikliklərə qarşı dayanıqlığın artırılması və uzunmüddətli öhdəliklərin yerinə yetirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Böyük maliyyə imkanlarının mövcudluğu dövlətə gələcək ehtiyacları nəzərə alaraq planlaşdırma aparmağa şərait yaradır. Həmin imkanların dəyəri onların məsuliyyətli və səmərəli idarə olunması ilə qorunur.
Dövlət başçısının Azərbaycanın istədiyi təqdirdə borcunu qısa müddətdə tam ödəyə biləcəyini bildirməsi ehtiyatlarla öhdəliklər arasındakı nisbətin gücünü göstərir. Bununla yanaşı, maliyyə siyasətində əsas məsələ resurslardan düzgün istifadə etməkdir. Dövlət cari və gələcək ehtiyacları, təhlükəsizlik və inkişaf xərclərini birlikdə nəzərə almalıdır. Prezident İlham Əliyevin gələcək nəsillərə borc qoyulmaması barədə mövqeyi bu siyasətin uzunmüddətli məsuliyyətini ifadə edir. Bugünkü qərarlar sabahın imkanlarını məhdudlaşdırmamalı, əksinə, yeni inkişaf üçün əsas yaratmalıdır.
Maliyyə sabitliyinin qorunması Azərbaycanın hazırkı böyük xərcləri fonunda daha mühüm məna qazanır. Ordu quruculuğu, sərhədlərin mühafizəsi, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun bərpası geniş resurs tələb edir. Eyni zamanda, sosial müdafiə və ölkənin digər bölgələrinin inkişafı da davam etdirilir. Bu vəzifələri paralel həyata keçirmək üçün gəlirlərin və xərclərin əlaqəli planlaşdırılması vacibdir. Qurultaydakı çıxışda böyük xərclərlə yanaşı, valyuta ehtiyatlarının artmasının vurğulanması dövlətin maliyyə imkanlarının qorunmasına diqqət göstərildiyini ifadə edir.
İqtisadi inkişafın sürətləndirilməsində investisiyalar xüsusi yer tutur. Prezident İlham Əliyev Azərbaycanda keçirilmiş iki Beynəlxalq İnvestisiya Forumunda imzalanmış kontraktların ümumi həcminin 20 milyard dollardan çox olduğunu bildirdi. Bu rəqəm ölkəmizlə iqtisadi əməkdaşlığa marağın miqyasını göstərir. Eyni zamanda, investisiya müqavilələrinin imzalanması ilə layihələrin tam icrası müxtəlif mərhələlərdir. Həmin müqavilələrin istehsala, iş yerlərinə və iqtisadi gəlirlərə çevrilməsi onların ardıcıl həyata keçirilməsindən asılıdır. Buna görə əsas vəzifə əldə edilmiş razılaşmaların konkret nəticələr yaratmasını təmin etməkdir.
Çıxışda dövlət investisiyalarının iqtisadi inkişaf üçün təkbaşına kifayət etmədiyi, xarici sərmayənin həm neft-qaz, həm də qeyri-neft-qaz sektoruna cəlb olunmasının vacibliyi vurğulandı. Bu yanaşma iqtisadi fəaliyyətin daha geniş maliyyə və təcrübə mənbələri ilə təmin edilməsinə xidmət edir. Xarici investisiya istehsal gücləri ilə yanaşı, texnologiya, idarəetmə təcrübəsi və yeni bazar əlaqələri gətirə bilər. Dövlətin yaratdığı infrastrukturla sahibkarlıq sərmayəsinin bir-birini tamamlaması iqtisadi nəticələrin miqyasını artırır. İnkişafın davamlılığı üçün müxtəlif fəaliyyət sahələrinin canlanması vacibdir.
İkinci Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumunda iştirak edən qurumların idarəçiliyində 30 trilyon dollardan çox vəsaitin olması onların beynəlxalq maliyyə miqyasını ifadə edir. Bu göstərici Azərbaycanın cəlb etdiyi sərmayənin həcmi kimi başa düşülməməlidir. Onun əhəmiyyəti böyük investisiya imkanlarına malik qurumların ölkəmizlə əməkdaşlığa maraq göstərməsidir. Belə iştirak Azərbaycan iqtisadiyyatının perspektivlərinin beynəlxalq səviyyədə müzakirə olunmasına və yeni əlaqələrin qurulmasına şərait yaradır. Tərəfdaşların diqqətini davamlı əməkdaşlığa çevirmək isə etibarlı iqtisadi mühit tələb edir.
İnvestor üçün gəlirliliklə yanaşı, sabitlik, aydın qaydalar və layihənin uzunmüddətli perspektivi də mühümdür. Dövlətin maliyyə dayanıqlığı və öhdəliklərinə məsuliyyətli münasibəti bu etimadın formalaşmasına kömək edir. Azərbaycanın beynəlxalq tərəfdaşlıq əlaqələri də iqtisadi əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirir. Beləliklə, maliyyə sabitliyi ilə investisiya cəlbediciliyi arasında qarşılıqlı bağlılıq yaranır: sabit mühit sərmayəyə marağı artırır, uğurla həyata keçirilən investisiyalar isə iqtisadi əsasları möhkəmləndirir.
Yeni layihələrin dəyəri onların yerli iqtisadiyyata təsirində görünür. Müəssisənin yaradılması təchizat, nəqliyyat, xidmət və satış əlaqələrinə ehtiyac formalaşdırır. Bu proses digər sahibkarların fəaliyyətinə də imkan aça bilər. İnvestisiyanın məşğulluğa və peşə bacarıqlarına təsiri xüsusilə əhəmiyyətlidir. Müasir istehsalın inkişafı hazırlıqlı işçi qüvvəsi tələb edir, insanların yeni bilik və bacarıqlar qazanmasını təşviq edir. Buna görə iqtisadi siyasətin nəticələri maliyyə göstəriciləri ilə yanaşı, insanların əmək imkanlarında da qiymətləndirilməlidir.
Prezident İlham Əliyevin VIII Qurultaydakı çıxışı iqtisadi potensialın qiymətləndirilməsində geniş baxışın vacibliyini ortaya qoydu. Ümumi daxili məhsulun artım tempi mühüm göstəricidir, lakin iqtisadi imkanların bütün tərəflərini təkbaşına əhatə etmir. Maliyyə ehtiyatları, borc yükü, yeni investisiyalar, istehsal və ixrac imkanları birlikdə nəzərə alınmalıdır. Bu göstəricilər gələcək inkişaf üçün mövcud olan resursları və onların istifadə perspektivini göstərir. Əsas məsələ həmin potensialın məhsuldar fəaliyyətə və davamlı gəlir mənbələrinə çevrilməsidir.
VIII Qurultayda müəyyənləşdirilən iqtisadi istiqamətlər güclü Azərbaycanın gələcək hədəflərinə xidmət edir. Aşağı xarici borc, böyük maliyyə ehtiyatları və genişlənən investisiya əməkdaşlığı ölkənin müstəqil inkişaf imkanlarını artırır. Bu imkanların səmərəli istifadəsi yeni istehsal, məşğulluq və rifah deməkdir. İqtisadi müstəqilliyin siyasi dəyəri dövlətin öz yolunu sərbəst müəyyənləşdirməsində, sosial dəyəri isə vətəndaşın həyatında yaranan müsbət dəyişikliklərdə görünür. Azərbaycanın qarşıdakı inkişaf mərhələsi həmin gücün ardıcıl və məsuliyyətli şəkildə yeni nəticələrə çevrilməsini tələb edir.

Oktay Kərimov,
YAP Neftçala rayon təşkilatının veteran üzvü