Rusiyalı ekspert: Azərbaycan ABŞ-ı 2 dəfədir yerinə oturdur – MÜSAHİBƏ

Vitali Arkov: “Putin, Ərdoğan, Si Cinpin, Əliyev və Orban yeni formasiyanın siyasətçiləri və yeni dünya liderləridir”

Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyev bu yaxınlarda açıq şəkildə bildirdi ki, görünür, ABŞ dövlət katibinin köməkçisi Ceyms O`Brayenin noyabrda Azərbaycan əleyhinə bəyanatlarından sonra Bakı ilə Vaşinqton arasında diplomatik münaqişə həll olunmayıb.

Hacıyev dekabrın 19-da bildirib ki, ABŞ hakimiyyəti Ermənistan-Azərbaycan nizamlanmasında vasitəçilik rolunu oynamaq istəyirsə, Azərbaycana qarşı fərqli mövqe tutmalıdır.

O qeyd edib ki, ABŞ-ın Bakı ilə İrəvan arasında vəziyyətlə bağlı Ermənistanın xeyrinə olan birtərəfli mövqeyi Azərbaycan tərəfində narahatlıq yaradıb.

Prezident köməkçisi hələ 1992-ci ildə ABŞ tərəfindən qəbul edilmiş Azadlığa Dəstək Aktına 907 saylı düzəlişin Bakını narazı salmaqda davam etdiyinə diqqət çəkib.

Bununla bağlı Hacıyev bildirib ki, Azərbaycan özünü təmin edən ölkədir və heç kimin köməyinə ehtiyacı yoxdur, lakin ədalətsizlik faktının özü suallar doğurur.

Rusiyalı politoloq, PolitRUS portalının rəhbəri Vitali Arkov Bakı ilə Vaşinqton arasında artan gərginliyi “Moskva-Baku” portalına müsahibəsində şərh edib. Müsahibəni oxucularımıza təqdim edirik.

- Vitali Aleksandroviç, belə görünürdü ki, dövlət katibinin köməkçisi O`Brayenin Qarabağda antiterror tədbirləri ilə bağlı təxribat xarakterli bəyanatlarından ilə bağlı Bakı ilə Vaşinqton arasında yaranmış qalmaqal artıq aradan qalxıb, lakin, görünür, bu belə deyilmiş...

- Azərbaycan hakimiyyətinin nümayəndəsinin ABŞ-a qarşı verdiyi açıqlamalar Moskvanın uzun müddətdir dediklərini təsdiqləyir: birqütblü dünya və ABŞ-ın hegemonluğuna son qoyulub.

Təsəvvür etmək çətindir ki, bir neçə il əvvəl Azərbaycan ABŞ-ın əleyhinə indiki kimi sərt çıxış edib. Dünyada vəziyyət başqa idi. Bu gün dünya qlobal geosiyasi transformasiyaları yaşayır və Azərbaycan son 3 ildə artıq 2 dəfə nümayiş etdirdi ki, o, neftlə zəngin olsa da, artıq o kiçik Qafqaz ölkəsi deyil və əvvəllər işğal olunmuş torpaqlarının geri qaytarılması və nəhayət, Qarabağ üzərində nəzarətin tam bərpası, onun ərazi bütövlüyü və suverenliyini təmin edəcək gücdədir.

Bu gün Azərbaycan ABŞ-a qarşı bu qədər açıq tənqidi və tamamilə haqlı davranan ilk dövlətlərdən biri olub. Bununla da Bakı öz suverenliyini nümayiş etdirir. Və ona hörmətlə yanaşmağı tələb edir. Burada heç bir təkəbbür, təxribat yoxdur, çünki Azərbaycana qarşı nalayiq davranışlara, mentor tonuna yol verən ABŞ olub ki, bu gün Bakı buna cavab verməyə qadirdir. Bu, hamının, hər şeyin ora-bura itələdiyi Ermənistan deyil.

Son bir neçə ildə Azərbaycan təkcə regional deyil, həm də daha geniş səviyyədə özünü təsdiq edən güclü dövlətə çevrilib. Ona görə də onun indiki mövqeyi formalaşıb: mənə hörmətlə yanaşacaqsınız.

Azərbaycan hakimiyyəti mütəmadi olaraq xatırladır: ölkə bu gün heç kimdən kömək istəmir, özü başqalarına kömək edir, hətta təkcə regional deyil, həm də qlobal miqyasda gündəmi formalaşdırır.

Azərbaycan ordusu son dərəcə güclüdür. ABŞ-ın Bakının əhəmiyyət vermədiyi bu 907-ci düzəlişlə manipulyasiyanı davam etdirmək cəhdi isə torpağı onun ayaqları altından sürüşən və dünyanın artıq lider kimi qəbul etmədiyi qocalmış hegemonun arzusundan başqa bir şey deyil. Ölkələr tabe olmaqdan imtina edir, o isə getdikcə daha çox uğursuz təsir göstərir.

Bakı nə vaxtsa ştatlardan hərbi yardım alıbmı? Bunu xatırlamıram.

Son illər dünya proseslərinin və yeni çoxqütblü dünyanın quruculuğunun dönüş nöqtəsində olan Azərbaycan onun fəal qurucularından birinə çevrilib. Və bu əhəmiyyət skeptiklər tərəfindən aşağı salınmamalıdır, çünki onlar səhv edəcəklər. Köhnə dünya, dövlətlərin keçmiş liderlərinin köhnə arxitekturasının tarixə çevrildiyi bir vaxtda Azərbaycan regional və beynəlxalq arenada öz əhəmiyyətini daha çox nümayiş etdirir. Bir neçə il ərzində o, BMT-dən sonra ikinci ən böyük beynəlxalq təşkilatın- Qoşulmama Hərəkatının sədri kimi özünü parlaq lider kimi sübut etdi, qlobal gündəm və qlobal çağırışlar prizmasından bu dövlətlərin maraqlarını müdafiə etdi. Bu, bu strukturun inkişaf etməkdə olan üzv ölkələrinin ciddi diqqətini cəlb etmişdir. Son illər Azərbaycan türk və islam dünyasında, MDB məkanında, Avrasiya məkanında öz rolunu gücləndirir. Avropada da enerji siyasətinin şaxələndirilməsi zərurəti yarandığından Azərbaycana ehtiyac xeyli artıb. Əgər 10 il əvvəl Avropa liderləri Bakı ilə yaxınlaşmaq istəyinə görə Budapeşti ələ salırdılarsa, indi həmin Avropa ölkələri Azərbaycanla qarşılıqlı əlaqələri gücləndirmək üçün sıraya düzülürlər. Bu, yeni reallıqdır. Dünya dəyişir və Azərbaycan onu quranlardandır.

Bu gün qlobal mənada geosiyasi vəziyyətin dönüş nöqtəsində Qərb hegemonluğundan yorulanlar sürətlə artır. Onların arasında Rusiya, Çin, Türkiyə, Azərbaycan, İran və Şimali Koreya da var. Macarıstana baxın, bu gün o, bu və ya digər dərəcədə Avropada sağlam düşüncənin avanqardına çevrilir. Həmçinin, müqayisə üçün eyni Olaf Şolts-a baxın... Sadəcə gülməlidir. Əsl avropalı siyasətçilər haradadır? Bunlar ABŞ-ın ölməkdə olan hegemonluğu naminə öz dövlətlərinin suverenliyini və milli maraqlarını satan kuklalardır.

Bu gün dünyanın diqqət mərkəzi Qlobal Cənub deyilən yerdədir. Enerji sektorunda, nəqliyyat və logistika kompleksində. Azərbaycan bu gün ən mühüm nəqliyyat və logistika mərkəzlərindən biridir.

Qərb modeli dağılır. Və bir çox insanlar Qərbin bütün məsələləri sanksiyalarla həll etməsindən bezib. Avropanın müxtəlif şəhərlərində nümayişlərin dağıdılmasını gördükcə təriflənən Qərb “demokratiyası” da dağılır.

Bu gün Qərbdə öz siyasətləri, şəxsi milli seçimləri, öz fikir və qərarları, öz gələcəkləri ilə yaşayacaqlarını cəsarətlə bəyan edən dövlətlərin vaxtıdır. Başqasının diktəsi ilə deyil, öz seçiminizlə.

Müqayisə üçün qeyd edək ki, Ermənistan yeni dünya ilə ayaqlaşmaqda nəinki bu tendensiyanı izləmir, həm də geri qalır. Və o, öz suverenliyini Qərbə satmaq qərarına gəldi. O, mahiyyət etibarı ilə Fransanın müstəmləkəsinə çevrilib və get-gedə bütün Qərbin müstəmləkəsinə çevrilir, Rusiya və Azərbaycana qarşı öz dəstəyini axtarır. Baxmayaraq ki, ölkələrimiz, əksinə, Ermənistanın özü üçün faydalı olan mənalı, konstruktiv qarşılıqlı fəaliyyət və inkişaf gündəliyi təklif edirlər. Hətta Afrika bu gün müstəmləkəçilik buxovlarını atır, Ermənistan isə öz iradəsi ilə qul buxovlarını taxaraq onları əldə edir.

Azərbaycan keçmişinin tarixi- sadəcə nefti olan kiçik bir ölkənin tarixi artıq keçmişdə qalıb. Bu gün hər kəsin hesablaşmalı olduğu dövlətdir. Xüsusilə unikal- bu, yaxın tarixdə görünməmiş bir haldır ki, dövlət öz ərazi bütövlüyünü təkbaşına alır və bərpa edir. Son vaxtlara qədər dünyada norma hesab edilən Avropa dövlətləri bunu edə bilməz.

Azərbaycanın bu günə çevrildiyi unikal vəziyyət isə İlham Əliyevin xidmətləridir.

Ümid edirik ki, Avropa ayılacaq, o, qismən oyanmağa başlayıb. Azərbaycan isə onlar üçün nümunə olmalıdır. Avropanın suverenliyini itirməsi fonunda bu kiçik Cənubi Qafqaz dövləti özünü elan edə bildi. Və özünə hörmət etməyi tələb edir. Və o, uğur qazanır.

Heç kim inkar etməyəcək ki, bu yaxınlara qədər Azərbaycan hakimiyyəti Avropa və Amerika platformalarında Ermənistanla görüşlərdə iştirak etməyə razılıq verib. Bunu ona edirdi ki, axırda sülh naminə hər hansı bir əlaqənin mənası ola bilərdi. Amma göz qabağındadır ki, Azərbaycan öz suverenliyini bərpa etdikdən, Qarabağı qaytardıqdan, ərazi bütövlüyünü bərpa etdikdən sonra Azərbaycan hakimiyyəti əvvəllər Aİ-nin müxtəlif strukturlarından öz ünvanlarına səsləndirilən və əsassız tənqidlərə getdikcə daha açıq şəkildə cavab verməyə başladı. Gördüyümüz kimi, indi Azərbaycan hakimiyyəti açıq şəkildə ABŞ-ı iki dəfə öz yerinə qoyub. Yəni hər şey, vəziyyət dəyişib. İndi Aİ və ya ABŞ-ın davranışı Azərbaycanın xoşuna gəlmirsə, Bakı Ermənistanla sülh üçün onların təklif etdikləri sözdə vasitəçilik platformalarını dinamitləndirəcək. Bakı artıq anlayırdı ki, Qərbin regionda öz marağı var, lakin buna açıq reaksiya verə bilmirdi. İndi Azərbaycan birbaşa ABŞ-a deyir ki, siz Ermənistan-Azərbaycan nizamlanması və Azərbaycanla bağlı mövqeyinizi dəyişməyincə, vasitəçilik səyləri yalnız xəyal olaraq qalacaq. Bu, ABŞ-ın nüfuzuna açıq-aşkar zərbədir, bu, onların vasitəçiliyinə, ABŞ siyasətinə zərbədir.

ABŞ böhran yaşayır. Onlar özlərinə baxmalıdırlar: niyə bu gün başqa ölkələr onlarla belə davranır? Çünki problemlər sizdədir, nə Rusiyada, nə Çində, nə də Azərbaycanda. Nə də Türkiyədə. Hər kəs sənin yaratdığın illüziyada yaşamaqdan yorulub. Dünya dəyişdi. Bu gün Azərbaycan yeni dünya sisteminin önündədir.

Birləşmiş Ştatlar dünyanı həmin vəziyyətə, lider olduqları və öz dünya nizamını qurduqları zaman ehtiyac duyduqları çərçivəyə qaytarmağa çalışır. Amma bu sistem daha işləməyəcək. Ən azından yaxın gələcək üçün.

Putin, Ərdoğan, Si Cinpin, Əliyev və Orban bu gün eyni sırada dururlar. Bunlar yeni formasiyanın siyasətçiləridir. Bunlar indi dünya liderləridir.

Və Bayden bu gün Qərb hegemonluğunun dağılan və köhnəlmiş siyasətini təcəssüm etdirir. Qarışdıranda yumruğunu silkələməyə çalışır, amma bu, artıq gülməli görünür. Onlara hörmət edilə bilər, amma artıq ciddi qəbul edilmirlər.

- Paşinyan bu yaxınlarda müsahibəsində Vladimir Putini tənqid etdi. Deyir ki, Rusiya lideri hələ 2020-ci ilin payızında İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra demişdi ki, beynəlxalq hüquq baxımından Qarabağ Azərbaycandır. İndi Paşinyan Rusiya liderini guya üçtərəfli bəyanatı pozmaqda ittiham edir... Deyirlər ki, bəyanatın bəndlərində Qarabağ məsələsi yer almayıb...

- Yaxşı, amma Paşinyan özü də deməyib ki, Qarabağ Azərbaycandır? Bu, beynəlxalq səviyyədə qəbul edilmiş faktdır ki, Qarabağ məhz bu beynəlxalq hüquq baxımından Azərbaycandır. Və o zaman Rusiya lideri 2020-ci ilin payızında hətta Ermənistanın da DQR adlı separatçı rejimi tanımadığını vurğuladı. Paşinyan Vladimir Putini beynəlxalq qanunlara əməl etdiyinə görə qınamaq istəyirmi? Bu absurddur.

Ermənistanın baş naziri Rusiya liderini ittiham edib ki, guya Rusiyanın özü Qarabağla bağlı üçtərəfli bəyanata əməl etmir. Deyirlər ki, üçtərəfli bəyanatda Qarabağ məsələsi öz əksini tapmayıb, amma Qarabağla bağlı məsələ bitib, Azərbaycanın nəzarətinə keçib və Rusiya hər şeydən razıdır. Deməli, Ermənistan özü 3 il ərzində üçtərəfli bəyanata əməl etməyib. Biz nədən danışırıq?

Cənab Paşinyan yalan danışır. Rəsmi İrəvan Ermənistan rəhbərliyinin imzaladığı istənilən sənədi istədiyi kimi şərh edir.

Ermənistan rəhbərliyi axmaq adamlar deyil. Lakin onlar Qərb idarəçiləri tərəfindən müəyyən edilmiş qaydaların girovuna çevrildilər ki, bu da Ukrayna ilə mövcud vəziyyətə qismən bənzəyir.

Paşinyan şəxsiləşəndə, görünür, onun ABŞ timsalında “təhlükəsizlik yastığı” olduğunu düşünür. Azərbaycan ABŞ-ı tənqid edəndə bunu başa düşmək olar. İrəvan Rusiyanı tənqid edəndə, onun Qərbə olan istəyinin apoteozunda şəxsiləşəndə ​​bu, artıq qəribədir. Özbaşına heç nə edə bilməyən ölkə. Paşinyan müstəqil siyasətçi deyil və ona əmr olunanı edir.

- Maraqlıdır ki, ötən həftə Rusiya və Ermənistan İrəvanda iki ölkə mətbuatında ikitərəfli münasibətlərlə bağlı bəzi şərhlərlə bağlı yaranan problemlərin qarşılıqlı surətdə həll edilməsi barədə razılığa gəliblər. Amma dünən Ermənistanda “Sputnik” radiosunun qanunu pozduğuna görə bir ay müddətinə bloklandığı barədə məlumat yayılıb...

- Adətən anti-Rusiya adlandırılan Gürcüstanda həmin “Sputnik” özünü əla hiss edir və işləyir. Paşinyan yenə də özünün necə müstəqil, suveren ölkəyə malik olduğunu göstərməyə çalışır, görünür, “sağlam düşüncədən asılı olmayaraq”... Bu, Rusiyaya qarşı siyasi demarşdır.

Tərcümə - Elçin Bayramlı

Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə “Azərbaycan Respublikasının dünya birliyinə inteqrasiyası, region ölkələri və digər dövlətlərlə, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığının inkişaf etdirilməsi” istiqaməti çərçivəsində hazırlanıb