Yüksək səviyyəli siyasi dialoq iki ölkə arasındakı etimadı daha da möhkəmləndirir - ŞƏRH

Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin bugünkü yüksək səviyyəsinin əsas xüsusiyyətlərindən biri iki ölkə arasında formalaşmış ardıcıl və etimada əsaslanan siyasi dialoqdur. Tarixi və mədəni yaxınlıq bu əlaqələrin təməlini təşkil etsə də, həmin yaxınlığın müasir dövlətlərarası münasibətlərdə konkret nəticələrə çevrilməsində siyasi iradə və qarşılıqlı etimad mühüm rol oynayıb.
Azərbaycan və Özbəkistan arasında diplomatik münasibətlər 1995-ci il oktyabrın 2-də qurulub. Müstəqilliyin ilk illərindən qarşılıqlı səfərlər və siyasi təmaslar əlaqələrin inkişafına mühüm təkan verib. Bu prosesdə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin xüsusi rolu olub. Ulu Öndər tərəfindən Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin siyasi əsasları formalaşdırılıb və iki ölkə arasında dostluq və qarşılıqlı etimada söykənən əlaqələrin inkişafına böyük əhəmiyyət verilib.
Sonrakı dövrdə bu siyasi xətt Prezident İlham Əliyev tərəfindən ardıcıl şəkildə davam etdirilib. Prezident İlham Əliyev və Prezident Şavkat Mirziyoyev arasında formalaşmış qarşılıqlı hörmət və etimada əsaslanan münasibətlər Azərbaycan–Özbəkistan əlaqələrinə yeni dinamizm gətirib. Dövlət başçıları arasında müntəzəm görüşlər və qarşılıqlı səfərlər ikitərəfli münasibətlərin gündəliyinin daim diqqət mərkəzində saxlanılmasına imkan verib.
Prezident İlham Əliyevin 21 avqust 2026-cı ildə Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə verdiyi müsahibədə qeyd etdiyi kimi, son beş ildə ən yüksək səviyyədə 15 qarşılıqlı səfər həyata keçirilib. Bu göstərici iki ölkə arasında siyasi dialoqun intensivliyini və ardıcıl xarakterini əks etdirir. Dövlət başçısı eyni zamanda Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin ən yüksək pilləyə – müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldiyini vurğulayıb.
Yüksək səviyyəli siyasi təmasların əhəmiyyəti yalnız görüşlərin sayında deyil. Belə dialoq dövlətlər arasında qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmlənməsinə, yeni təşəbbüslərin operativ şəkildə razılaşdırılmasına və uzunmüddətli əməkdaşlıq prioritetlərinin müəyyənləşdirilməsinə şərait yaradır. Azərbaycan və Özbəkistan münasibətlərində son illərdə müşahidə olunan dinamika da məhz bu siyasi etimadın nəticələrindən biridir.
Bu baxımdan 2024-cü il xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Həmin ilin avqustunda Azərbaycan və Özbəkistan arasında Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilənin imzalanması ikitərəfli əlaqələrin siyasi-hüquqi əsaslarını daha da möhkəmləndirib. Eyni səfər çərçivəsində Ali Dövlətlərarası Şuranın ilk iclasının keçirilməsi isə münasibətlərin institusional baxımdan yeni mərhələyə keçdiyini göstərib.
Ali Dövlətlərarası Şura iki ölkə arasında siyasi dialoqun davamlılığını təmin edən mühüm mexanizmə çevrilib. Şuranın yaradılması dövlət başçıları səviyyəsində əldə olunan razılaşmaların sistemli şəkildə nəzərdən keçirilməsinə, yeni əməkdaşlıq istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsinə və qarşılıqlı fəaliyyətin daha səmərəli əlaqələndirilməsinə imkan verir.
Şuranın sonrakı fəaliyyəti də bu mexanizmin əhəmiyyətini təsdiqləyib. 2025-ci ildə Bakıda ikinci iclasın keçirilməsindən sonra 2026-cı il avqustun 23-də Daşkənddə Şuranın üçüncü iclasının baş tutması siyasi dialoqun davamlı xarakter aldığını göstərir. Qısa müddət ərzində üç iclasın keçirilməsi münasibətlərin yüksək səviyyədə müntəzəm koordinasiya edildiyini nümayiş etdirir.
Azərbaycan–Özbəkistan siyasi dialoqunun mühüm xüsusiyyəti qarşılıqlı etimadın konkret dövlət siyasətinə çevrilməsidir. İki ölkə rəhbərliyinin mövqeləri bir çox məsələlərdə üst-üstə düşür, qarşılıqlı dəstək və həmrəylik münasibətlərin mühüm elementlərindən biri kimi çıxış edir. Bu yanaşma ikitərəfli əlaqələrlə yanaşı, regional və beynəlxalq platformalarda əməkdaşlığın genişlənməsinə də imkan yaradır.
Siyasi etimadın möhkəmlənməsi münasibətlərin digər istiqamətlərinin inkişafına da əlverişli şərait yaradır. İqtisadi və investisiya əməkdaşlığının genişlənməsi, nəqliyyat və enerji layihələrinin irəli sürülməsi, təhsil və humanitar əlaqələrin inkişafı üçün ilk növbədə sabit siyasi münasibətlər və qarşılıqlı etimad tələb olunur. Azərbaycan və Özbəkistan nümunəsində bu siyasi baza artıq formalaşıb və müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığın genişlənməsinə imkan verir.
Prezident İlham Əliyevin son müsahibəsində iki ölkə arasındakı münasibətlərin yüksək səviyyəsini xarakterizə edən əsas məqamlardan biri də dövlət başçıları arasında mövcud olan səmimi münasibətlərə verilən qiymətdir. Bu münasibətlər siyasi dialoqun yalnız rəsmi protokol çərçivəsində deyil, qarşılıqlı etimad və şəxsi təmaslar əsasında inkişaf etdiyini göstərir. Belə etimad uzunmüddətli dövlətlərarası münasibətlərin mühüm təminatlarından biridir.
Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin inkişafında siyasi dialoqun rolu regional baxımdan da əhəmiyyətlidir. Azərbaycan Cənubi Qafqazda, Özbəkistan isə Mərkəzi Asiyada mühüm mövqeyə malikdir. Bu iki ölkə arasında möhkəm siyasi əlaqələrin mövcudluğu iki region arasında əməkdaşlıq imkanlarının genişlənməsinə, yeni təşəbbüslərin irəli sürülməsinə və qarşılıqlı maraqların uzlaşdırılmasına əlavə imkanlar yaradır.
Bugünkü Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin səviyyəsi uzunmüddətli və ardıcıl siyasi xəttin nəticəsidir. Heydər Əliyevin formalaşdırdığı siyasi əsaslar Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə yeni mərhələdə inkişaf etdirilib. Prezident İlham Əliyev və Prezident Şavkat Mirziyoyev arasında qurulmuş qarşılıqlı etimad isə bu əlaqələrin daha yüksək səviyyəyə yüksəlməsinə mühüm töhfə verib.
Son beş ildə həyata keçirilən 15 qarşılıqlı yüksək səviyyəli səfər, 2024-cü ildə Müttəfiqlik münasibətləri haqqında Müqavilənin imzalanması və Ali Dövlətlərarası Şuranın fəaliyyətinin davamlı xarakter alması siyasi münasibətlərin möhkəmliyini nümayiş etdirir. Prezident İlham Əliyevin son müsahibəsində münasibətlərin ən yüksək pilləyə – müttəfiqlik səviyyəsinə yüksəldiyini qeyd etməsi də məhz bu inkişafın siyasi nəticəsini ifadə edir.
Azərbaycan–Özbəkistan münasibətlərinin gələcək inkişafı üçün bu siyasi etimad mühüm dayaq olaraq qalacaq. Qarşılıqlı hörmətə, müntəzəm dialoqa və ortaq maraqlara əsaslanan münasibətlər iki ölkənin strateji tərəfdaşlığının daha da möhkəmlənməsinə, eyni zamanda Azərbaycan ilə Özbəkistan arasında qardaşlıq əlaqələrinin yeni məzmun qazanmasına xidmət edir.

Əli Məmmədzadə,
YAP Neftçala rayon təşkilatı ərazi partiya təşkilatının sədr müavini
Neftçala Peşə Məktəbi PHŞ-nin mühasibi