3 oktyabr 1993-cü il tarixi: Heydər Əliyevin Prezident seçilməsi və Azərbaycan həqiqətlərinin dünyaya çatdırılması strategiyası

3 oktyabr 1993-cü il tarixi müasir Azərbaycan dövlətçilik salnaməsinin ən mühüm və taleyüklü dönüş nöqtələrindən biridir. Həmin gün keçirilən ümumxalq səsverməsi nəticəsində Xalqımızın Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsi ölkəmizi xaosdan, anarxiyadan, dərin siyasi, sosial-iqtisadi krizisdən və vətəndaş müharibəsi təhlükəsindən xilas etdi. Bu tarixi seçim yalnız daxili sabitliyin bərqərar olunması ilə məhdudlaşmadı, həm də Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində layiqli yer tutması və xarici siyasət kursunun köklü şəkildə yenidən qurulması üçün möhkəm təməl yaratdı. Ulu Öndər Heydər Əliyevin hakimiyyətə gəlişi ilə Azərbaycanın haqq səsinin, Qarabağ həqiqətlərinin və milli maraqlarının beynəlxalq aləmə çatdırılması prosesi keyfiyyətcə yeni, konseptual və strateji bir mərhələyə qədəm qoydu.
1990-cı illərin əvvəllərində müstəqilliyini bərpa etmiş Azərbaycan Respublikası son dərəcə mürəkkəb geosiyasi şəraitdə fəaliyyət göstərirdi. Bir tərəfdən Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqlarımızın zəbt olunması, yüz minlərlə soydaşımızın doğma ocaqlarından ditgin düşməsi, digər tərəfdən isə ölkə daxilindəki idarəolunmazlıq dövlətin varlığını sual altında qoymuşdu. Ən acınacaqlı məqamlardan biri isə Azərbaycanın tam bir beynəlxalq informasiya blokadası şəraitində olması idi. Ermənistanın işğalçılıq siyasəti, Xocalıda törədilən soyqırımı, dinc əhaliyə qarşı həyata keçirilən kütləvi terror və vandallıq aktları haqqında dünya ictimaiyyətinin məlumatı son dərəcə məhdud idi. Xaricdəki güclü erməni lobbisinin və diasporunun məqsədyönlü fəaliyyəti nəticəsində xarici mətbuatda, aparıcı kütləvi informasiya vasitələrində və diplomatik dairələrdə münaqişə tamamilə təhrif olunmuş şəkildə təqdim edilirdi.
Həmin dövrdə beynəlxalq dezinformasiya maşını elə bir miqyas almışdı ki, təcavüzə və soyqırımına məruz qalan Azərbaycan tərəfi beynəlxalq müstəvidə təcavüzkar kimi qələmə verilirdi. Bunun ən bariz və ədalətsiz nəticəsi kimi, ABŞ Konqresi tərəfindən 1992-ci ildə qəbul edilmiş “Azadlığa Dəstək Aktı”na 907-ci düzəlişin əlavə olunmasını göstərmək olar. Bu düzəliş müharibədən və işğaldan əziyyət çəkən Azərbaycana ABŞ tərəfindən birbaşa dövlət köməyini qadağan edirdi. İqtisadi və siyasi baxımdan zəiflədilmiş, informasiya cəhətdən təcrid olunmuş bir ölkənin beynəlxalq aləmdə öz haqlı mövqeyini müdafiə etməsi demək olar ki, imkansız görünürdü.
3 oktyabr 1993-cü ildə xalqın yekdil dəstəyi ilə Prezident seçilən Heydər Əliyev mövcud mənzərəni dəqiqliklə təhlil edərək informasiya blokadasını yarmağı və Azərbaycan həqiqətlərini dünyaya çatdırmağı xarici siyasətin strateji prioritetlərindən biri kimi müəyyənləşdirdi. Ümummilli Lider gözəl anlayırdı ki, hərbi və diplomatik müstəvidə uzunmüddətli uğur qazanmaq üçün ilk növbədə beynəlxalq hüquq müstəvisində mənəvi və hüquqi haqlılığımızı təkzibedilməz faktlarla sübut etmək lazımdır. Dövlət başçısı kimi fəaliyyətə başladığı ilk gündən etibarən Heydər Əliyev hücum diplomatiyası modelini formalaşdırdı və dövlətin bütün imkanlarını bu müqəddəs amala səfərbər etdi.
Ulu Öndərin informasiya blokadasını darmadağın edən ən təsirli vasitələrindən biri onun xarici ölkələrə reallaşdırdığı rəsmi və işgüzar səfərlər, eləcə də beynəlxalq təşkilatların uca tribunasından etdiyi tarixi çıxışlar oldu. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Baş Assambleyası, ATƏT-in sammitləri, Avropa Şurası, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı və Qoşulmama Hərəkatı kimi mötəbər platformalarda Heydər Əliyev şəxsən çıxış edərək Ermənistanın işğalçılıq siyasətini, işğal olunmuş ərazilərimizdə mədəni, dini və tarixi irsimizin məhv edilməsini, bir milyondan artıq soydaşımızın qaçqın və məcburi köçkün vəziyyətinə düşməsini dünya liderlərinin diqqətinə çatdırdı.
Heydər Əliyevin yüksək natiqlik məharəti, dərin məntiqi və təkzibedilməz sənədlərə söykənən çıxışları daxili və xarici auditoriyanı silkələyirdi. O, sadəcə siyasi bəyanatlar vermirdi; BMT Təhlükəsizlik Şurasının 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələrinin kağız üzərində qalmasını, Ermənistanın beynəlxalq hüquq normalarını kobud şəkildə pozmasını çəkinmədən dünya ictimaiyyətinin üzünə vururdu. 1994-cü ilin dekabrında ATƏT-in Budapeşt sammitində Ulu Öndərin nümayiş etdirdiyi diplomatik qətiyyət və dirəniş nəticəsində sammitin yekun sənədində Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinə dair xüsusi bənd yer aldı və ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrlik institutu təsis olundu. Bu, münaqişənin beynəlxalq hüquq və ölkələrin ərazi bütövlüyü çərçivəsində həlli üçün vacib diplomatik baza rolunu oynadı.
İnformasiya cəbhəsində köklü dönüş yaradan digər mühüm faktor Ümummilli Liderin xarici kütləvi informasiya vasitələri, aparıcı jurnalistlər və analitik mərkəzlərlə birbaşa, şəffaf və fəal münasibətlər qurması idi. Heydər Əliyev BBC, CNN, Reuters, Le Monde, Financial Times, İTAR-TASS kimi dünyanın nəhəng media nəhənglərinə müsahibələr verir, keçirdiyi çoxsaylı mətbuat konfranslarında xarici müxbirlərin ən qərəzli və təxribat xarakterli suallarını belə böyük təmkin, siyasi zəka və tutarlı dəlillərlə cavablandırırdı. O, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsini təkcə iki dövlət arasında ərazi mübahisəsi kimi deyil, ümumbəşəri dəyərlərə, insani hüquqlara qarşı yönəlmiş bir humanitar fəlakət kimi təqdim edərək dünya birliyini ikili standartlardan imtina etməyə və vicdanlı mövqe tutmağa çağırırdı.
Bu gün Ümummilli Liderin müəyyənləşdirdiyi strateji xətt Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev tərəfindən dövrün tələblərinə uyğun olaraq daha dinamik və hücumameyilli şəkildə davam etdirilir. Mehriban xanım Əliyevanın rəhbərlik etdiyi Heydər Əliyev Fondunun xaricdə reallaşdırdığı genişmiqyaslı mədəni-ictimai layihələr və “Xocalıya ədalət!” kampaniyası bu siyasətin mühüm tərkib hissəsidir. Məhz 1993-cü il 3 oktyabr tarixində qoyulmuş möhkəm dövlətçilik təməlləri, illər boyu aparılan ardıcıl diplomatik və informasiya mübarizəsi 2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılmış Muzaffər Qələbənin və ölkəmizin ərazi bütövlüyünün, suverenliyinin tam bərpa olunmasının əsasını təşkil etdi. Xalqımız bu gün fəxrlə qeyd edir ki, Ulu Öndərin arzuları real həyatda öz əksini tapmış, Azərbaycanın haqq səsi bütün dünyada ucalmışdır.

Səbinə Əliyeva

YAP Ordubad rayon təşkilatının məsləhətçisi