Vahid məktəbli forması — təhsil intizamının və bərabərliyin göstəricisi

“Hər bir ictimai məsələ hüquqi çərçivədə həllini tapmalıdır!”

Nigar İsmayılova

Nazirlər kabinetinin 21 sentyabr 2026-cı il tarixli 309 nömrəli qərarı ilə dövlət ümumi təhsil müəssisələrində şagirdlərin geyim formalarına dair tələblərdə dəyişiklik edilib. Dəyişiklikdə müəyyən edilmiş formanın vahidliyini pozan və ümumi təhsilin dünyəvilik prinsipinə uyğun olmayan digər elementlərindən istifadəyə yol verilməməsi nəzərdə tutulur.
Vahid məktəbli forması ətrafında yaranan müzakirələrə münasibət bildirərkən hesab edirəm ki, hər bir məsələyə emosiyaların deyil, hüquqi düşüncənin prizmasından yanaşmalıyıq.
İctimai narazılıqların qarşıdurma mühitinə çevrilməsi heç bir problemin həllinə xidmət etmir. Fikrimcə, mübahisəli məsələlərdə ən doğru yol qanuni mexanizmlərdən istifadə etmək, aidiyyəti qurumların mövqeyini öyrənmək və məsələyə sağlam düşüncə ilə yanaşmaqdır. Etiraz mədəniyyəti də hüquqa, ictimai asayişə və başqalarının hüquqlarına hörmət prinsipi üzərində qurulmalıdır.
Vahid məktəbli forması məsələsində əsas diqqətimizi təhsilin mahiyyətinə yönəltməliyik. Məktəb intizamın, bərabərliyin və milli-mənəvi dəyərlərin formalaşdığı məkandır. Bu müzakirələr cəmiyyətdə parçalanmaya deyil, qarşılıqlı anlaşmaya və hüquqi maarifləndirməyə töhfə verməlidir.
Mənim mövqeyim aydındır: dövlətçilik məsuliyyət, qanuna hörmət və cəmiyyət qarşısında vicdani öhdəlik deməkdir. Fikir bildirmək hər kəsin hüququdur, lakin bu hüquq məsuliyyətlə uzlaşmalıdır. Çünki dövlətin gücü yalnız qəbul etdiyi qərarlarda deyil, cəmiyyətin hüquqa münasibətində və ictimai həmrəyliyin qorunmasında da özünü göstərir.
Vahid məktəbli formasının tətbiqinin əsas məqsədlərindən biri şagirdlər arasında geyim fərqlərindən irəli gələn sosial müqayisələri azaltmaq, məktəb mühitində nizam-intizamı möhkəmləndirmək və təhsil müəssisəsinə məxsus ümumi davranış mədəniyyətini formalaşdırmaqdır. Məktəb şagirdlərin yalnız bilik qazandığı deyil, həm də cəmiyyət qarşısında məsuliyyətini dərk etdiyi bir məkandır. Burada müəyyən edilmiş qaydalara riayət etmək, başqalarının hüquqlarına hörmət göstərmək və ortaq mühitin tələblərini nəzərə almaq təhsil prosesinin mühüm hissəsidir.
Qayda yalnız müəyyən edilmiş tələb deyil, ümumi fəaliyyətin nizamlı şəkildə həyata keçirilməsini təmin edən hüquqi və ictimai mexanizmdir. Bununla belə, qaydaların əhəmiyyəti onların tətbiqində hüquqi əsasların qorunması, aydınlığın təmin edilməsi və bütün hallarda qanunvericiliyə uyğun davranılması ilə müəyyən olunur. Hər hansı qərarın tətbiqi zamanı yaranan sualların cavablandırılması və anlaşılmazlıqların aradan qaldırılması da dövlət idarəçiliyinin məsuliyyətli yanaşmasının tərkib hissəsidir.
Mən hesab edirəm ki, bu məsələdə ən doğru istiqamət qarşıdurmanı dərinləşdirən çağırışlardan uzaq durmaq, dövlətin hüquqi çərçivədə qəbul etdiyi qərarların tətbiqini dəstəkləmək və ortaya çıxan problemlərin qanuni yollarla həllinə üstünlük verməkdir. Dövlətin maraqları, vətəndaşların hüquqları və təhsil müəssisələrinin məsuliyyəti bir-birinə qarşı qoyulmamalı, hüquqi dövlət prinsipləri əsasında uzlaşdırılmalıdır.
Çünki ictimai sabitliyin qorunması ilə hüququn aliliyinə hörmət bir-birindən ayrı deyil: hər ikisi qanunun işləkliyinə, məsuliyyətli mövqeyə və cəmiyyətin gələcəyinə xidmət edir.

Nigar İsmayılova
YAP fəal gənci