Dövlətlərarası dialoq və qanunverici hakimiyyət səviyyəsində qarşılıqlı dəstək: Azərbaycan Və Kamboca nümunəsi

Müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində dövlətlərarası tərəfdaşlığın davamlılığını və strateji dərinliyini şərtləndirən ana amillərdən biri çoxtərəfli və çoxşaxəli diplomatik kanalların effektiv fəaliyyətidir. Yüksək səviyyəli icra hakimiyyəti kontaktları ilə yanaşı, parlament diplomatiyası da xalqlararası yaxınlaşmanın, hüquqi-siyasi dialoqun və beynəlxalq platformalarda birgə mövqenin formalaşdırılmasının ən dinamik mexanizmlərindən birinə çevrilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən xarici siyasət kursu coğrafi baxımdan uzaq, lakin strateji baxımdan mühüm olan regionlarla, o cümlədən Cənub-Şərqi Asiya Dövlətləri Assosiasiyası (ASEAN) hövzəsi ölkələri ilə münasibətlərin hərtərəfli inkişafına böyük önəm verir. Bu çərçivədə Kamboca Krallığının Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana reallaşan rəsmi səfəri və səfər çərçivəsində aparılan ali səviyyəli danışıqlar iki ölkə arasında yeni əməkdaşlıq üfqlərini müəyyənləşdirmişdir.
Səfər çərçivəsində mətbuata verdiyi rəsmi bəyanatda Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyev iki ölkə arasında təkcə ikitərəfli iqtisadi və ya rəsmi münasibətləri deyil, eyni zamanda parlamentlərarası müstəvidə nümayiş etdirilən yüksek həmrəylik və qarşılıqlı dəstək məsələsini xüsusi diqqətə çatdırmışdır. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, qanunverici hakimiyyət orqanları səviyyəsində formalaşan bu sıx əlaqələr və həmrəylik iki dövlətin xarici siyasət prioritetlərinin üst-üstə düşdüyünü və beynəlxalq hüququn təməl prinsiplərinə eyni dərəcədə sadiq qaldığını bir daha göstərir.
Parlament diplomatiyası müasir dövrdə ənənəvi diplomatik kanalları tamamlayan və onlar arasında körpü rolu oynayan mühüm institutdur. Azərbaycan və Kamboca parlamentləri arasında yaradılmış dostluq qrupları, qanunverici organların rəhbər şəxslərinin qarşılıqlı təmasları və beynəlxalq parlament assambleyaları çərçivəsindəki birgə fəaliyyət ikitərəfli münasibətlərin siyasi bazasını daha da möhkəmləndirir. Parlamentarilər səviyyəsində qurulan bu dialoq xalqlar arasında dostluq körpülərinin salınmasına, mədəni-humanitar mübadilənin genişlənməsinə və iqtisadi-ticari layihələrin hüquqi zəmininin hazırlanmasına birbaşa töhfə verir.
Xüsusilə nəzərə almaq lazımdır ki, parlamentlərarası platformalarda nümayiş etdirilən həmrəylik beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində də öz əksini tapır. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT), Qoşulmama Hərəkatı, Parlamentlərarası İttifaq (IPU) və Asian Parlament Assambleyası (APA) kimi nüfuzlu çoxtərəfli qurumlarda Azərbaycan və Kamboca heyətlərinin vahid və uzlaşdırılmış mövqedən çıxış etməsi təqdirəlayiqdir. Hər iki ölkənin parlamentariləri suverenlik, ərazi bütövlüyü, dövlətlərin daxili işlərinə qarışmamaq və beynəlxalq ədalətin bərqərar olunması məsələlərində bir-birinin təşəbbüslərini və namizədliklərini ardıcıl olaraq dəstəkləyirlər.
Prezident İlham Əliyevin bəyanatında əks olunan bu ideya həm də onu göstərir ki, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin beynəlxalq aləmdə yürütdüyü fəal parlament diplomatiyası ölkəmizin Asiya regionundakı mövqelərinin güclənməsində həlledici rola malikdir. Kamboca parlamentarilərinin Azərbaycanın suveren hüquqlarına, azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirdiyi genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işlərinə, eləce də regional sülh təşəbbüslərinə göstərdiyi mənəvi və siyasi dəstək yüksək qiymətləndirilir. Analoji olaraq, Azərbaycan da Cənub-Şərqi Asiya regionunda sabitliyin və iqtisadi inkişafın tərəfdarı kimi Kambocanın beynəlxalq təşəbbüslərini dəstəkləməkdədir.
Parlamentlər səviyyəsindəki bu yüksək səviyyəli anlaşma və həmrəylik iki ölkənin icra hakimiyyəti orqanları üçün də səmərəli iş birliyi mühiti yaradır. Qanunvericilik sahəsində təcrübə mübadiləsinin aparılması, rəqəmsal parlament sistemlərinin tətbiqi, dövlət xidmətlərinin rəqəmsallaşdırılması və sosial-iqtisadi islahatların hüquqi bazasının təkmilləşdirilməsi istiqamətində birgə addımların atılması hər iki tərəf üçün böyük perspektivlər vəd edir. Tərəflər arasında imzalanan sazişlərin və razılaşmaların parlamentlər tərəfindən vaxtında ratifikasiya edilməsi və dəstəklənməsi ikitərəfli layihələrin icrasını daha da sürətləndirir.
Nəticə etibarilə, Kambocanın Baş naziri Hun Manetin Azərbaycana rəsmi səfəri və Prezident İlham Əliyevin mətbuata verdiyi bəyanatda xüsusi yer alan parlamentlərarası həmrəylik tezisi iki ölkə arasındakı dostluğun sarsılmaz bünövrəsini təşkil edir. Siyasi dialoqun, parlament diplomatiyasının və beynəlxalq təşkilatlardakı birgə fəaliyyətin sinerjisi Azərbaycan-Kamboca tərəfdaşlığını keyfiyyətcə yeni müstəviyə qaldırır. Bu diplomatik həmrəylik modeli gələcəkdə həm Cənubi Qafqaz, həm də Cənub-Şərqi Asiya regionları arasında dayanıqlı sülhün, təhlükəsizliyin və qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın inkişafına mühüm töhfə verməkdə davam edəcəkdir.

Günel İsmayılzadə

YAP Ordubad rayon təşkilatının fəalı