Ortaq gələcək naminə dialoq: Azərbaycan mədəniyyətlərarasi anlaşmanin beynəlxalq mərkəzi kimi - FOTO

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın sülh, qarşılıqlı hörmət və multikulturalizm dəyərlərinə əsaslanan beynəlxalq təşəbbüsləri Müasir dünyada siyasi qarşıdurmaların, münaqişələrin, dini və etnik zəmində ayrı-seçkiliyin, dözümsüzlüyün və qarşılıqlı etimadsızlığın artdığı bir şəraitdə xalqlar və dövlətlər arasında dialoqun təşviqi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müxtəlif mədəniyyətlərə, dinlərə və dünyagörüşlərinə mənsub insanların bir-birini anlaması, fərqliliklərə hörmətlə yanaşması və ortaq problemlərin həlli üçün əməkdaşlıq etməsi bəşəriyyətin dinc gələcəyinin əsas şərtlərindəndir. Belə bir dövrdə Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq dialoqun inkişafına verdiyi töhfələr, ölkəmizin bu sahədə irəli sürdüyü təşəbbüslər və Bakının nüfuzlu beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etməsi xüsusi diqqətə layiqdir. 2026-cı il oktyabrın 27-də Bakıda “Ortaq gələcək naminə dialoq” mövzusunda VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun açılış mərasiminin keçirilməsi Azərbaycanın bu istiqamətdə həyata keçirdiyi siyasətin mühüm hadisələrindən biridir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev forumun açılışında çıxış edib. Tədbir mədəniyyətlərarası anlaşmanın, beynəlxalq əməkdaşlığın və müxtəlif xalqlar arasında qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi baxımından aktual əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın mədəniyyətlərarası dialoq sahəsində beynəlxalq miqyasda tanınan təşəbbüslərindən biri “Bakı Prosesi”dir. Prezident İlham Əliyevin təşəbbüsü ilə 2008-ci ildə irəli sürülən bu proses müxtəlif mədəniyyətlərə və dini ənənələrə mənsub xalqlar arasında münasibətlərin inkişafına, qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmləndirilməsinə və əməkdaşlıq imkanlarının genişləndirilməsinə xidmət edir. “Bakı Prosesi”nin əhəmiyyəti ondadır ki, o, dialoqu yalnız nəzəri müzakirə və bəyanatlar səviyyəsində saxlamır, müxtəlif tərəflərin bir araya gəlməsi, öz mövqelərini ifadə etməsi və ortaq problemlər ətrafında fikir mübadiləsi aparması üçün beynəlxalq platforma yaradır. Bu təşəbbüs mədəniyyətlər arasında mövcud fərqləri qarşıdurma səbəbi kimi deyil, qarşılıqlı zənginləşmə və anlaşma imkanı kimi dəyərləndirməyə çağırır. VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun məhz “Ortaq gələcək naminə dialoq” mövzusuna həsr edilməsi də bu baxımdan təsadüfi deyil. Çünki bəşəriyyətin qarşılaşdığı problemlər — müharibələr, zorakılıq, ekstremizm, ayrı-seçkilik və sosial parçalanma — ayrı-ayrı dövlətlərin səyləri ilə tam həll edilə bilməz. Bu problemlərin aradan qaldırılması beynəlxalq əməkdaşlıq, məsuliyyətli siyasət və davamlı dialoq tələb edir. Azərbaycanın ev sahibliyi etdiyi belə forumlar müxtəlif ölkələrin nümayəndələrinə ortaq maraqları müəyyənləşdirmək, fərqli mövqeləri dinləmək və qarşılıqlı etimada əsaslanan münasibətlər qurmaq imkanı verir. Bu, ölkəmizin beynəlxalq münasibətlər sistemində yalnız regional məsələlərdə deyil, qlobal humanitar və mədəni gündəlikdə də fəal iştirak etdiyini göstərir. Azərbaycan tarixən müxtəlif xalqların, dinlərin və mədəniyyətlərin qarşılıqlı təmasda olduğu məkanlardan biri kimi tanınıb. Ölkəmizdə müxtəlif dini icmaların və etnik qrupların birgə yaşaması, öz mədəni ənənələrini qoruyub saxlaması multikultural mühitin formalaşmasında mühüm rol oynayıb. Multikulturalizm yalnız müxtəlifliyə dözümlülük göstərmək deyil. Bu, həm də fərqli mədəniyyətlərin nümayəndələrinin hüquqlarına hörmət etmək, onların cəmiyyətin həyatında iştirakına şərait yaratmaq və qarşılıqlı anlaşmanı təşviq etmək deməkdir. Belə yanaşma insanların özünü cəmiyyətin bərabərhüquqlu üzvü kimi hiss etməsinə, sosial həmrəyliyin və ictimai sabitliyin möhkəmlənməsinə kömək edir. Dövlətlərin beynəlxalq nüfuzu yalnız iqtisadi və hərbi imkanlarla ölçülmür. Həmin dövlətlərin qlobal problemlərin həllinə verdiyi töhfələr, beynəlxalq əməkdaşlıq üçün yaratdığı imkanlar və xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın inkişafına göstərdiyi münasibət də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etməsi və müxtəlif ölkələrlə əməkdaşlıq əlaqələrini genişləndirməsi ölkəmizin beynəlxalq münasibətlərdə fəal mövqeyini nümayiş etdirir. Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu da bu siyasətin humanitar istiqamətini əks etdirən mühüm platformalardan biridir. Forumun Bakıda keçirilməsi Azərbaycanın coğrafi mövqeyinin yaratdığı imkanlarla yanaşı, ölkəmizin tarixən müxtəlif mədəniyyətlərin təmas nöqtəsi olması ilə də bağlıdır. Azərbaycan Avropa ilə Asiyanın qovuşduğu məkanda yerləşərək müxtəlif regionlar arasında əlaqələrin inkişafına töhfə vermək imkanına malikdir. Bu üstünlük yalnız nəqliyyat və iqtisadiyyat sahələrində deyil, mədəniyyətlərarası münasibətlərdə də özünü göstərir. Prezident İlham Əliyevin forumun açılışında iştirakı Azərbaycanın dialoq və əməkdaşlıq məsələlərinə verdiyi əhəmiyyətin göstəricisidir. Belə tədbirlər dövlətlərə və beynəlxalq təşkilatlara qlobal problemləri müzakirə etmək, müxtəlif yanaşmaları dinləmək və qarşılıqlı fəaliyyət imkanlarını araşdırmaq üçün şərait yaradır. Bu gün dünyanın müxtəlif bölgələrində baş verən münaqişələr göstərir ki, siyasi və hərbi vasitələrlə yanaşı, qarşılıqlı anlaşma və diplomatik təmaslar da sülhün təmin olunmasında mühüm rol oynayır. Münaqişələrin dərinləşməsinin qarşısını almaq üçün tərəflərin bir-birini dinləməsi, fikir ayrılıqlarını müzakirə etməsi və beynəlxalq hüququn prinsiplərinə uyğun həll yolları axtarması vacibdir. Mədəniyyətlərarası dialoq bu prosesə mühüm töhfə verə bilər. İnsanlar arasında dini, etnik və mədəni fərqlərin düşmənçilik üçün bəhanəyə çevrilməsinin qarşısını almaq, nifrət ritorikasını zəiflətmək və qarşılıqlı hörmət mühitini gücləndirmək üçün ardıcıl səylər göstərilməlidir. Bununla yanaşı, dialoq zorakılığa, ekstremizmə və ayrı-seçkiliyə göz yummaq demək deyil. Əsl dialoq qarşılıqlı hörmətlə yanaşı, insan hüquqlarına, beynəlxalq hüquqa və sülh prinsiplərinə sadiqliyi də tələb edir. Müxtəliflikdən siyasi və dini qarşıdurma yaratmaq məqsədilə istifadə olunmasına qarşı birgə mübarizə aparmaq beynəlxalq ictimaiyyətin ümumi məsuliyyətidir. Azərbaycanın dövlətçilik tarixində Ümummilli Lider Heydər Əliyevin irsi xüsusi yer tutur. Dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması, mədəniyyətin inkişafı və Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi onun siyasi fəaliyyətinin mühüm istiqamətləri sırasında olub.

Heydər Əliyev irsinin əhəmiyyəti dövlətçilik ənənələrinin qorunması ilə yanaşı, milli kimliyin, tarixi yaddaşın və mədəni dəyərlərin gələcək nəsillərə ötürülməsində də özünü göstərir. Milli-mənəvi dəyərlərə bağlılıq başqa xalqların mədəniyyətinə hörmətlə yanaşmağa mane olmur. Əksinə, öz tarixini və kimliyini dərindən bilən cəmiyyət başqa mədəniyyətləri daha yaxşı anlamaq və onlarla qarşılıqlı əlaqə qurmaq imkanına malik olur. Bu baxımdan Azərbaycanın mədəniyyətlərarası dialoq sahəsində həyata keçirdiyi təşəbbüslər milli irslə beynəlxalq əməkdaşlığın uzlaşdırılmasının nümunəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Ölkəmiz öz mədəni kimliyini qorumaqla yanaşı, müxtəlif xalqların və dinlərin nümayəndələri arasında anlaşmanın inkişafına töhfə verməyə çalışır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın beynəlxalq platformalarda fəal iştirak etməsi, ölkəmizin mədəni və humanitar gündəlikdə təmsil olunması bu istiqamətdə həyata keçirilən siyasətin davamlılığını nümayiş etdirir.

Bayram Xudayarov
Elm və Təhsil Nazirliyi Fizika İnstitutunun əməkdaşı,
“Heydər Əliyev məktəbinin davamçıları” Feysbuk qrupunun təsisçisi və rəhbəri,
Yeni Azərbaycan Partiyasının fəal üzvü