Azərbaycan regionda sülhün, təhlükəsizliyin və əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsinə mühüm töhfə verir

2026-cı il oktyabrın 15-də Bakıda Asiyada Qarşılıqlı Fəaliyyət və Etimad Tədbirləri üzrə Müşavirənin (AQEM) 7-ci Zirvə Görüşü keçirilib. Müxtəlif ölkələrin dövlət və hökumət başçılarının iştirak etdiyi tədbirdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev çıxış edərək ölkəmizin beynəlxalq münasibətlər sistemində artan rolundan, regional təhlükəsizlik məsələlərindən, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü və suverenliyini bərpa etməsindən, eləcə də AQEM çərçivəsində əməkdaşlığın genişləndirilməsindən bəhs edib.
Dövlət başçısı vurğulayıb ki, Asiya ilə Avropanın qovşağında yerləşən Azərbaycan bu gün Avrasiya məkanında mühüm birləşdirici mərkəz kimi çıxış edir. Ölkəmizin müxtəlif dövlətlərlə siyasi, iqtisadi, nəqliyyat, enerji və humanitar sahələrdə inkişaf etdirdiyi əlaqələr yalnız ikitərəfli münasibətlərin möhkəmlənməsinə deyil, bütövlükdə regionda sabitliyin və təhlükəsizliyin təmin olunmasına da xidmət edir.
Prezident İlham Əliyev Azərbaycanın xarici siyasətinin əsas prinsiplərini diqqətə çatdıraraq bildirib ki, ölkəmiz dövlətlərin bərabərhüquqluluğuna, daxili işlərinə qarışmamaq prinsipinə, suverenliyə və ərazi bütövlüyünə hörmətə əsaslanan müstəqil siyasət yürüdür. Eyni zamanda, beynəlxalq münasibətlərdə ikili standartların tətbiqinin yolverilməz olduğunu qeyd edərək beynəlxalq hüququn bütün dövlətlərə münasibətdə eyni prinsiplərlə tətbiq edilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Prezidentin çıxışında Azərbaycanın uzun illər üzləşdiyi işğal, humanitar fəlakət və beynəlxalq hüququn pozulması məsələləri xüsusi yer tutub. Dövlət başçısı xatırladıb ki, ölkəmiz müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra təxminən 30 il ərzində ərazilərinin bir hissəsinin Ermənistan tərəfindən işğalı ilə üzləşib, bir milyona yaxın azərbaycanlı doğma yurdlarından didərgin salınıb.
BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1993-cü ildə qəbul etdiyi dörd qətnamədə Ermənistan silahlı qüvvələrinin işğal olunmuş Azərbaycan ərazilərindən çıxarılması tələb olunsa da, bu qərarların uzun müddət icra edilməməsi beynəlxalq hüququn tətbiqində ciddi problemlərin mövcudluğunu göstərib. Münaqişənin həlli məqsədilə yaradılan ATƏT-in Minsk qrupunun fəaliyyəti də nəticə etibarilə davamlı sülhün təmin olunmasına gətirib çıxarmayıb.
Dövlət başçısı qeyd edib ki, beynəlxalq təşkilatların qərarlarının icrasız qalması, təcavüzkarın məsuliyyətə cəlb edilməməsi və münaqişəyə seçici yanaşmaların göstərilməsi problemin daha da dərinləşməsinə səbəb olub. Bu baxımdan Azərbaycanın yaşadığı təcrübə yalnız ölkəmiz üçün deyil, beynəlxalq təhlükəsizlik sisteminin gələcəyi baxımından da mühüm nəticələr çıxarmağa əsas verir.
2020-ci ildə baş vermiş Vətən müharibəsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində həlledici mərhələ olub. 44 gün davam edən müharibə nəticəsində Azərbaycan Ordusu işğal altında olan ərazilərin böyük hissəsini azad edib. 2020-ci il noyabrın 10-da imzalanmış üçtərəfli bəyanat hərbi əməliyyatların dayandırılmasına şərait yaradıb.
Bununla belə, Azərbaycanın suverenliyinin tam bərpası istiqamətində proses davam edib. Prezident İlham Əliyevin çıxışında vurğulandığı kimi, 2023-cü ilin sentyabrında həyata keçirilmiş antiterror tədbirləri nəticəsində ölkəmiz öz suverenliyini və ərazi bütövlüyünü tam bərpa edib, Qarabağda separatizmin mövcudluğuna son qoyulub.
Bu tarixi hadisələr Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü təmin etmək əzmində olduğunu nümayiş etdirməklə yanaşı, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinin qorunmasının əhəmiyyətini bir daha ortaya qoyub.
Prezident İlham Əliyev çıxışında müharibənin Azərbaycanın seçimi olmadığını, ölkəmizin uzun illər ərzində sülh yolu ilə həllə üstünlük verdiyini bildirib. Azərbaycan xalqının üzləşdiyi ağır itkilərə, dağıdılmış şəhər və kəndlərə, yaşanmış humanitar faciələrə baxmayaraq, ölkəmizin qisasçılıq siyasəti yürütmədiyini və Ermənistana sülh təklif etdiyini diqqətə çatdırıb.
Dövlət başçısının fikrincə, sülhün əldə olunması mühüm nailiyyət olsa da, onun qorunması və möhkəmləndirilməsi xüsusi diqqət tələb edir. Davamlı sülh yalnız hərbi qarşıdurmanın dayandırılması ilə məhdudlaşmamalı, qarşılıqlı etimadın formalaşdırılması, əməkdaşlığın genişləndirilməsi və regionun gələcək inkişafı üçün əlverişli şəraitin yaradılması ilə müşayiət olunmalıdır.
Bu baxımdan Azərbaycanın mövqeyi regional sabitliyin təmin edilməsinə, dövlətlər arasında etimadın artırılmasına və qarşılıqlı faydalı münasibətlərin inkişafına əsaslanır. Ölkəmiz hesab edir ki, beynəlxalq münaqişələrin qarşısının alınması üçün beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi qərarların icrası təmin edilməli, təcavüz və insan hüquqlarının kobud şəkildə pozulması hallarına münasibətdə vahid yanaşma tətbiq olunmalıdır.
Prezidentin çıxışında səsləndirilən fikirlər bir daha göstərir ki, Azərbaycanın təhlükəsizlik siyasəti yalnız milli maraqların müdafiəsi ilə məhdudlaşmır. Ölkəmiz eyni zamanda regionda sabitliyin, qarşılıqlı anlaşmanın və uzunmüddətli əməkdaşlığın inkişafında maraqlıdır.
Zirvə görüşündə Azərbaycanın AQEM-ə sədrliyi dövründə gördüyü işlərə də xüsusi diqqət yetirilib. Prezident İlham Əliyev bildirib ki, ölkəmiz ikiillik sədrliyi müddətində təşkilatın institusional imkanlarının gücləndirilməsinə və üzv dövlətlər arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsinə prioritet əhəmiyyət verib.
Azərbaycanın təşəbbüsləri nəqliyyat və bağlantılar, rəqəmsallaşma, ətraf mühitin mühafizəsi, turizm, təhsil, elm və digər istiqamətləri əhatə edib. Bu sahələrdə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi üzv dövlətlər arasında əlaqələrin möhkəmlənməsinə, iqtisadi imkanların genişlənməsinə və qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlığın dərinləşməsinə xidmət edir.
Dövlət başçısının sözlərinə görə, üzv dövlətlərin yekdil dəstəyi ilə həyata keçirilən təşəbbüslər nəticəsində AQEM-in institusional və hüquqi əsasları daha da güclənib, üzvlük coğrafiyası genişlənib və təşkilatın regional təhlükəsizlik, iqtisadi rifah və qarşılıqlı anlaşmanın təşviqi istiqamətində imkanları artıb.
Azərbaycanın sədrliyi dövründə irəli sürülən təşəbbüslər ölkəmizin çoxtərəfli diplomatiyaya verdiyi önəmi də nümayiş etdirir. Müasir dövrdə nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı, rəqəmsal əlaqələrin genişləndirilməsi, ekoloji problemlərin həlli və elmi-humanitar əməkdaşlığın gücləndirilməsi dövlətlər arasında qarşılıqlı asılılığı artıran və etimad mühitini möhkəmləndirən əsas amillərdəndir.
AQEM kimi beynəlxalq platformaların əhəmiyyəti də məhz müxtəlif dövlətləri ortaq məqsədlər ətrafında birləşdirmək, dialoq imkanlarını genişləndirmək və qarşılıqlı maraqlara əsaslanan həll yollarını təşviq etməkdən ibarətdir.
Bakıda keçirilən 7-ci AQEM Zirvə Görüşü Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində artan nüfuzunu, regional əməkdaşlığın inkişafına verdiyi töhfəni və çoxtərəfli diplomatiyaya sadiqliyini nümayiş etdirən mühüm hadisədir. Tədbirin ölkəmizdə təşkili Azərbaycanın müxtəlif regionları birləşdirən, dialoqu dəstəkləyən və qarşılıqlı faydalı tərəfdaşlığa önəm verən dövlət kimi mövqeyini bir daha ön plana çıxarıb.
Prezident İlham Əliyevin çıxışı göstərib ki, ölkəmiz üçün suverenliyin və ərazi bütövlüyünün qorunması, beynəlxalq hüququn aliliyinin təmin edilməsi, sülhün möhkəmləndirilməsi və dövlətlər arasında əməkdaşlığın genişləndirilməsi bir-biri ilə sıx bağlı olan prioritetlərdir.
Bu gün Azərbaycan öz milli maraqlarını qətiyyətlə müdafiə etməklə yanaşı, regional və qlobal problemlərin həllində fəal iştirak edir, beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində təşəbbüslər irəli sürür və dövlətlər arasında qarşılıqlı etimadın artırılmasına töhfə verir.
7-ci AQEM Zirvə Görüşü Azərbaycanın beynəlxalq əməkdaşlıq platformalarında rolunun güclənməsini, regionda sülh və təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsinə yönələn siyasətini və Avrasiya məkanında etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyini bir daha təsdiqləyən əhəmiyyətli hadisə kimi dəyərləndirilə bilər.

Şamo Qasımov
Yeni Azərbaycan Partiyası Laçın rayon təşkilatının sədr müavini