Qastroezofageal reflüks xəstəliyi: çoxumuzun problemi

Bir çoxumuzun qida rasionunda acı yemək, çox qazlı sudan istifadə etmək, süni dadlandırıcıları bol olan hazır qida qəbul etmək kimi bir adətimiz var. Lakin həddindən çox acı qida və ya süni dadlandırıcısı bol olan yemək qastroezofageal reflüks xəstəliyinə səbəb ola bilər. Bu xəstəliyin simptomlarının qarşısını almaq üçün edə biləcəyiniz ən yaxşı həyat tərzi dəyişikliklərindən biri pəhrizinizin və yemək vərdişlərinizin dəyişməkdir.

Əslində, nadir və yüngül qastroezofageal reflüks xəstəliyi olan insanlarda pəhriz dəyişikliyi lazım olan tək şey ola bilər - Harvard Tibb Məktəbinin tibb professoru Dr. Lawrence S. Friedman belə deyir. Daha tez-tez və ya ağır formada acı yeyən və qastroezofageal reflüks xəstəliyi olan insanların dərmanlara da ehtiyac duyma ehtimalı daha yüksəkdir, deyə o qeyd edir.

Bu xəstəlik mədə turşusu ağız və mədəni birləşdirən boru olan qida borusuna geri qayıtdıqda baş verir, bu da adətən geri axının qarşısını alan halqavari əzələlər düzgün işləmədiyi üçün olur. Bəzən mədənizdə və ya sinənizdə alovlu bir yanma hiss edə bilərsiniz, paralel olaraq ürəkbulanma, ağızda turş dad, udma çətinliyi, boğaz ağrısı, öskürək və sinədə sıxılma hissinə səbəb ola bilər.

Bir vaxtlar mədə turşu reflüksü olan insanlara adi qidalara riayət etmələri tövsiyə olunsa da, artıq belə deyil. Yeyə biləcəyiniz bir çox sağlam və ləzzətli qidalar, eləcə də onları hazırlamağın bir çox maraqlı yolu var. Buna baxmayaraq, bəzi qida növləri reflüks və ürək yanmasına səbəb olma ehtimalı daha yüksəkdir.

Mədədə daha uzun müddət qalan yağlı və qızardılmış qidalar, mədə turşusunun geri sızması ehtimalını artırır və narahat edir. Ədviyyatlı qidalar, sitrus, pomidor sousları və sirkə, bu hissi gücləndirə bilər. Şokolad, kofein, soğan, nanə, qazlı içkilər və spirtli içkilər tez-tez mədə yanması simptomlarını daha da pisləşdirir.

Bəzi qidaların reflüksü oyandırma ehtimalının daha az olduğu aşkar edilib. Sitrus meyvələrini azaltmalı və ya çəkinməlisiniz, lakin banan, qovun, alma və armud kimi digər meyvə növlərindən də həzz ala bilərsiniz. Tərəvəzlərinizi çiy yeməyə çalışın. Pomidor sousu sizi narahat edə bilər, təzə pomidor isə narahat etməyə bilər.

Qızardılmış, suda bişirilmiş, qızardılmış və ya bişmiş yağsız ətlər ən yaxşı seçimlərinizdir. Ədviyyatları ləzzətli etmək üçün ədviyyatlar əvəzinə təzə otlardan istifadə etməyə çalışın. Yulaf, kobud üyüdülmüş buğda unu sağlam kompleks karbohidrat və lif mənbələridir.

Doymuş yağları zeytun, küncüt, kanola, günəbaxan, soya və aspir kimi yağlarla, avokado, qoz-fındıq və toxumlarla və qızılbalıq və alabalıq kimi yağlı balıqlarla əvəz edin. Müəyyən qida növlərindən əlavə, qidalanma vərdişlərindəki dəyişikliklər təkrarlanan ürəkbulanma və reflüksün qarşısını almağa kömək edə bilər.

Daha az, daha tez-tez yemək yeyin. Doktor Fridman izah edir: "Böyük yemək mədədəki təzyiqi artıra və turşu reflüksünə səbəb ola bilər. Yeməkdən sonra uzanmayın. Ayaq üstə və ya oturarkən, cazibə qüvvəsi turşunu mədədə, yəni lazım olduğu yerdə saxlamağa kömək edir. Yeməkdən sonra bir neçə saat ərzində güclü idman növləri ilə məşğul olmayın. Yatmazdan üç-dörd saat əvvəl yemək yeməyin. Gec şam yeməyi və ya gecə yarısı qəlyanaltıları etməyin.

Sol tərəfiniz üstə yatın. Doktor Fridman deyir ki, qida borusunun və mədənin anatomiyasına görə, sol tərəfiniz üstə uzanmaq, sağ tərəfiniz üstə uzanmaqdan daha az turşu reflüksünə səbəb olur. Öz bədəninizi tanımaq, qida rejiminizə nəzarət etmək, sağlam həyat tərzi keçirmək sizi nəinki qastroezofageal reflüks xəstəliyindən, eləcə də bir çox əlavə sağlamlıq problemlərindən xilas edəcək.

Lalə Mehralı

Yazı Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə “. uşaq və gənclərin fiziki və mənəvi inkişafı” istiqaməti çərçivəsində hazırlanıb